راهنماتو- وقتی خانه سرد می‌شود، اولین واکنش بسیاری از ما بالا بردن درجه پکیج، بخاری یا سیستم گرمایشی است. اما همیشه مشکل از کم بودن دمای دستگاه نیست. گاهی گرمای تولیدشده از پنجره‌ها و درزها خارج می‌شود، گاهی پرده و مبلمان جلوی گردش هوای گرم را می‌گیرند و گاهی کف سرد خانه باعث می‌شود حتی در دمای نسبتاً مناسب هم احساس سرما کنیم.
به گزارش راهنماتو، برای گرم‌تر شدن خانه و کاهش مصرف انرژی، بهتر است به‌جای دستکاری مداوم درجه وسایل گرمایشی، چند نقطه مهم را بررسی کنیم: مسیر ورود هوای سرد، راه‌های خروج گرما، گردش هوا در اتاق‌ها و میزان تماس بدن با سطوح سرد. این روش‌ها قرار نیست جایگزین سیستم گرمایشی شوند، اما می‌توانند کمک کنند از گرمایی که همین حالا تولید می‌کنیم، استفاده بهتری داشته باشیم.
۱. اول جلوی خروج گرما را بگیرید؛ پنجره‌ها و درزها را بررسی کنید
یکی از ساده‌ترین راه‌های گرم‌تر نگه داشتن خانه، پیدا کردن مسیرهایی است که هوای سرد از آن‌ها وارد و هوای گرم از آن‌ها خارج می‌شود. این مسیرها همیشه بزرگ و واضح نیستند؛ فاصله زیر در ورودی، درز دور قاب پنجره، محل عبور لوله‌ها از دیوار و حتی دریچه‌های خراب می‌توانند جریان هوای سرد ایجاد کنند.
برای پیدا کردن این نقاط، در یک روز سرد و نسبتاً بادی، دست خود را به‌آرامی در امتداد قاب پنجره‌ها و لبه درها حرکت دهید. اگر جریان سردی احساس کردید، احتمالاً در آن نقطه درزبندی مناسبی وجود ندارد. برای درزهای متحرک پنجره و در می‌توان از نوارهای درزگیر چسبی استفاده کرد. درزگیر زیر در نیز راه ساده‌ای برای کم کردن ورود هوای سرد از راهرو یا فضای بیرون است. اگر فاصله‌ای در اطراف قاب ثابت پنجره وجود دارد، باید با ماده مناسب همان محل ترمیم شود؛ استفاده بی‌حساب از چسب یا فوم در هر شکافی، راه‌حل اصولی نیست.
پرده‌ها هم در این میان نقش مهمی دارند. در طول روز، به‌خصوص وقتی نور مستقیم خورشید به پنجره می‌تابد، پرده را کنار بزنید تا نور و گرمای خورشید وارد خانه شود. اما با غروب آفتاب، پرده ضخیم را بکشید. پنجره‌ها معمولاً از دیوار عایق‌شده گرمای بیشتری عبور می‌دهند و پرده ضخیم می‌تواند مانند یک لایه عایق اضافی، سرعت خروج گرما را کاهش دهد. اگر کرکره یا شاتر بیرونی دارید، بستن آن در شب هم کمک‌کننده است.
یک نکته مهم: درزبندی به معنی بستن تمام راه‌های ورود هوا نیست. دریچه‌های تهویه، مسیر هوای لازم برای وسایل گازسوز و دودکش‌ها را هرگز مسدود نکنید. خانه باید تهویه کنترل‌شده داشته باشد؛ وگرنه رطوبت، آلودگی هوا و خطر مونوکسیدکربن می‌توانند به مسئله‌ای جدی تبدیل شوند.
۲. جلوی رادیاتور و شوفاژ را باز بگذارید
اگر رادیاتور دارید، یکی از کارهایی که همین امروز می‌توانید انجام دهید این است که اطراف آن را خلوت کنید. رادیاتور فقط از سطح فلزی خود گرما نمی‌دهد؛ هوای سرد اطرافش را گرم می‌کند و جریان هوای گرم در اتاق به حرکت درمی‌آید. وقتی مبل، میز، پوشش تزئینی یا پرده جلوی رادیاتور را می‌گیرد، این گردش هوا مختل می‌شود و گرما به‌خوبی در اتاق پخش نمی‌شود.
فاصله دادن مبل و وسایل بزرگ از رادیاتور، کنار زدن پرده‌ای که روی آن افتاده و برداشتن پوشش‌های غیرضروری می‌تواند به توزیع بهتر گرما کمک کند. اگر شیر ترموستاتیک رادیاتور دارید، آن را پشت پرده یا مبل پنهان نکنید؛ چون ممکن است دمای اطراف شیر را به‌اشتباه تشخیص دهد و عملکرد تنظیم دما مختل شود.
در خانه‌هایی که رادیاتور روی دیوار خارجی و بدون عایق نصب شده، پنل بازتابنده مخصوص پشت رادیاتور ممکن است بخشی از گرمای تابشی را به داخل اتاق برگرداند. این راهکار به‌ویژه برای دیوارهای خارجی و ساختمان‌هایی که عایق مناسبی ندارند مفیدتر است؛ اما روی دیوارهای داخلی یا دیوارهای عایق‌شده نباید انتظار معجزه داشت.
اگر رادیاتور از بالا سرد و از پایین گرم است یا صدای قل‌قل و شرشر می‌دهد، ممکن است هوا داخل آن جمع شده باشد. هواگیری در چنین شرایطی می‌تواند به عملکرد بهتر رادیاتور کمک کند؛ البته روش انجام آن به نوع سیستم گرمایشی بستگی دارد. در سیستم‌های پکیج و مدار بسته، بعد از هواگیری باید فشار دستگاه هم بررسی شود و اگر با روش کار آشنا نیستید، بهتر است از سرویس‌کار کمک بگیرید.
۳. کف خانه را از سرما جدا کنید
گاهی دمای هوای اتاق چندان پایین نیست، اما همچنان احساس سرما می‌کنیم. یکی از دلایل این وضعیت، سرد بودن کف و سطوح اطراف بدن است. وقتی پا روی سرامیک یا سنگ سرد قرار می‌گیرد، بدن از طریق تماس مستقیم با سطح سرد گرما از دست می‌دهد. به همین دلیل ممکن است در اتاقی با دمای یکسان، روی فرش احساس راحتی بیشتری نسبت به کف سرامیکی داشته باشید.
پهن کردن فرش یا قالیچه، به‌خصوص در محل‌هایی که بیشتر می‌نشینید یا راه می‌روید، راهکار ساده‌ای برای کاهش تماس مستقیم پا با سطح سرد است. در اتاق‌هایی که کف‌پوش سنگی یا سرامیکی دارند، این کار بیشتر به چشم می‌آید. استفاده از دمپایی یا جوراب گرم هم کمک می‌کند بدن گرمای کمتری از طریق پاها از دست بدهد.
اگر خانه کف‌پوش چوبی یا لمینت دارد، باز هم می‌توان از قالیچه در نقاطی مانند کنار تخت، جلوی مبل و محل نشستن استفاده کرد. البته باید توجه داشت که فرش دمای واقعی هوای اتاق را بالا نمی‌برد؛ اثر اصلی آن کاهش احساس سرمای ناشی از تماس با کف است. همین تفاوت در تجربه روزمره مهم است: وقتی بدن در محیط راحت‌تری قرار می‌گیرد، ممکن است دیگر نیازی نباشد درجه وسیله گرمایشی را افزایش دهید.
۴. گرما را در اتاق‌های مورد استفاده نگه دارید
قرار نیست تمام بخش‌های خانه در تمام ساعات شبانه‌روز دمای یکسانی داشته باشند. اگر بیشتر روز را در پذیرایی می‌گذرانید، بهتر است با بستن در اتاق‌های کم‌استفاده، گرمای فضای اصلی را در همان محدوده نگه دارید. البته این کار به معنی سرد و بدون تهویه رها کردن اتاق‌های دیگر نیست؛ اتاق‌های خیلی سرد، به‌خصوص در خانه‌های مرطوب، ممکن است با مشکل نم و کپک روبه‌رو شوند.
در اتاقی که از آن استفاده نمی‌کنید، در را ببندید تا هوای گرم فضای اصلی بی‌دلیل به آن منتقل نشود. همچنین بهتر است مبلمان بزرگ را کاملاً به دیوار خارجی نچسبانید. فاصله‌ای در حدود ۵ تا ۱۰ سانتی‌متر، در صورت امکان، به گردش هوا پشت وسایل کمک می‌کند و احتمال شکل‌گیری نقاط سرد و رطوبت‌گرفتگی دیوار را کاهش می‌دهد.
در خانه‌هایی با سقف بلند، بخش زیادی از هوای گرم ممکن است در نزدیکی سقف جمع شود. اگر پنکه سقفی با قابلیت تغییر جهت چرخش دارید، در برخی مدل‌ها می‌توان آن را در حالت زمستانی و با دور کم تنظیم کرد تا هوای گرم انباشته‌شده در بالا به‌آرامی به سمت فضای قابل استفاده برگردد. جهت چرخش زمستانی به طراحی پنکه بستگی دارد؛ بنابراین دستورالعمل سازنده را بررسی کنید. پنکه معمولی یا پنکه‌ای که با سرعت زیاد مستقیم به افراد می‌وزد، الزاماً چنین اثری ندارد و حتی ممکن است احساس سرما را بیشتر کند.
۵. هوای خانه را درست تهویه کنید؛ پنجره را ساعت‌ها نیمه‌باز نگذارید
یکی از اشتباهات رایج در روزهای سرد این است که برای تازه شدن هوا، پنجره را مدت طولانی کمی باز می‌گذاریم. این کار باعث می‌شود هوای گرم خانه به‌تدریج خارج شود و سطوح داخلی ساختمان هم فرصت پیدا کنند سردتر شوند. روش بهتر، تهویه کوتاه و مؤثر است: پنجره‌ها را برای چند دقیقه کاملاً باز کنید تا هوا سریع جابه‌جا شود، سپس آن‌ها را ببندید. اگر امکان ایجاد جریان هوا از دو سمت خانه وجود دارد، این کار سریع‌تر انجام می‌شود.
تهویه به‌خصوص بعد از حمام، آشپزی و خشک کردن لباس اهمیت دارد. این فعالیت‌ها رطوبت زیادی وارد هوای خانه می‌کنند. وقتی هوای مرطوب با پنجره یا دیوار سرد برخورد می‌کند، بخار آب به قطرات آب تبدیل می‌شود؛ همان بخاری که صبح‌ها روی شیشه پنجره می‌بینیم. تداوم این وضعیت می‌تواند به نم‌زدگی و رشد کپک منجر شود. بنابراین برای گرم نگه داشتن خانه نباید تهویه را به‌کلی کنار گذاشت.
بعد از حمام، از هواکش استفاده کنید یا برای مدتی پنجره را باز بگذارید. هنگام آشپزی در قابلمه را بپوشانید و اگر لباس‌ها را داخل خانه خشک می‌کنید، این کار را در فضای دارای تهویه مناسب انجام دهید. اگر روی شیشه‌ها مرتب بخار و قطرات آب می‌بینید یا گوشه دیوارها سیاه شده است، مسئله فقط سرد بودن خانه نیست؛ باید رطوبت و تهویه را هم بررسی کنید.
چند کار ساده که بهتر است همین امروز انجام دهید
برای اینکه این توصیه‌ها از حد حرف فراتر بروند، می‌توانید یک بار خانه را با همین ترتیب بررسی کنید:
-
صبح‌ها: پرده‌ها را کنار بزنید تا نور خورشید وارد اتاق شود. اگر هوا آفتابی است، از گرمای طبیعی آن استفاده کنید.
-
در طول روز: درزهای پنجره و در ورودی را بررسی کنید، جلوی رادیاتورها را خلوت کنید و فرش یا قالیچه را در محل نشستن و رفت‌وآمد قرار دهید.
-
بعد از آشپزی و حمام: رطوبت را با هواکش یا تهویه کوتاه خارج کنید.
-
هنگام غروب: پرده‌های ضخیم را بکشید، کرکره‌ها را پایین بیاورید و در اتاق‌های کم‌استفاده را ببندید.
-
پیش از خواب: پنجره‌ها و درزها را بررسی کنید و مطمئن شوید مسیرهای ضروری تهویه و دودکش مسدود نشده‌اند.
