راهنماتو- با ورود ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به منطقه خلیج فارس و افزایش تنشهای نظامی میان ایران و آمریکا، نیروهای مسلح ایران اعلام کردند که دست به ماشه آماده هدف قرار دادن این ناو هواپیمابر هستند اما ایران برای این کار از چه سلاحی استفاده خواهد کرد؟
به گزارش راهنماتو، موشک کروز ضدکشتی ابومهدی را میتوان نقطه عطفی در توان دریایی ایران دانست. این موشک نخستین سامانه ضدکشتی ایران است که بهطور رسمی با برد بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر معرفی شده و عملاً ایران را وارد حوزه نبردهای دریایی فرادسترس و دورایستا کرده است. ابومهدی نهتنها برای دفاع از سواحل، بلکه برای تهدید مستقیم ناوگانهای بزرگ دشمن در فواصل بسیار دور طراحی شده و همین ویژگی، آن را از نسلهای قبلی موشکهای ضدکشتی ایران متمایز میکند.
مسیر توسعه و فلسفه طراحی؛ پاسخ به نبرد ناوگانهای سنگین
فلسفه طراحی موشک ابومهدی، مقابله با ناوگانهای سنگین و دورایستای دشمن است؛ ناوگانی که معمولاً خارج از برد موشکهای متعارف ساحلپایه عمل میکنند. تجربه ایران در تولید موشکهای کروز ضدکشتی کوتاه و میانبرد مانند نور، قادر و رعد نشان داد که برای ایجاد بازدارندگی واقعی، نیاز به موشکی با برد بسیار بلند، دقت بالا و قابلیت هدفگیری اهداف متحرک وجود دارد.
در همین راستا، پروژهای که ابتدا با نام «طلائیه» شناخته میشد، به موشک عملیاتی ابومهدی منتهی شد؛ موشکی که از دانش فنی خانواده موشکهای سومار و هویزه بهره میبرد اما بهطور خاص برای مأموریتهای دریایی بازطراحی شده است.
مشخصات فنی و عملکرد پروازی؛ ترکیب برد بالا و پنهانکاری
ابومهدی یک موشک کروز زیرصوت با موتور توربوجت است که سرعت آن در حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ کیلومتر بر ساعت برآورد میشود. اگرچه این سرعت در مقایسه با موشکهای مافوق صوت کمتر است، اما با پرواز در ارتفاع بسیار پایین (Sea-Skimming) جبران میشود؛ بهگونهای که کشف آن توسط رادارهای دریایی دشمن تا لحظات پایانی بسیار دشوار است.
برد بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر به این معناست که موشک میتواند از عمق خاک ایران یا از سکوهای ساحلی دور از خط درگیری شلیک شود. کلاهک سنگین آن – که منابع غیررسمی وزن آن را بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اعلام میکنند – برای وارد کردن خسارتهای به بدنه کشتیهای بزرگ طراحی شده و حتی یک اصابت مستقیم میتواند عملکرد عملیاتی یک شناور رزمی را بهطور کامل از کار بیندازد.
سامانه هدایت، هوشمندی و مقابله با جنگ الکترونیک
یکی از مهمترین نقاط قوت ابومهدی، سامانه هدایت چندلایه و هوشمند آن است. در مرحله پرواز میانی، موشک از ترکیب سامانه ناوبری اینرسی (INS) و موقعیتیابی ماهوارهای برای حفظ مسیر استفاده میکند. در فاز نهایی، جستجوگر راداری فعال و غیرفعال وارد عمل میشود تا هدف متحرک دریایی را با دقت بالا شناسایی و قفل کند.
استفاده از الگوریتمهای هوش مصنوعی – طبق اعلام رسمی – به موشک اجازه میدهد مسیر خود را بهصورت پویا تغییر دهد، نقاط کور راداری را انتخاب کند و در برابر اقدامات جنگ الکترونیک و فریب راداری مقاومت بیشتری داشته باشد. این موضوع، احتمال عبور از سامانههای دفاع موشکی پیشرفته ناوهای مدرن را افزایش میدهد.
ابومهدی برای انهدام چه نوع کشتیهایی طراحی شده است؟
بر اساس برد، نوع کلاهک، دقت هدایت و مأموریت تعریفشده، موشک ابومهدی برای مقابله با اهداف دریایی بزرگ و باارزش طراحی شده است، از جمله:
-
ناوهای هواپیمابر و گروههای رزمی همراه آنها: اگرچه انهدام کامل ناو هواپیمابر نیازمند حملات چندلایه است، اما ابومهدی میتواند نقش کلیدی در وارد کردن خسارت جدی، از کار انداختن باند پرواز یا سامانههای حیاتی این شناورها داشته باشد.
-
ناوشکنها و رزمناوهای سنگین: بدنه بزرگ و ارزش عملیاتی بالای این شناورها، آنها را به اهداف ایدهآل برای کلاهک سنگین ابومهدی تبدیل میکند.
-
ناوچهها و شناورهای پشتیبانی رزمی: مانند کشتیهای لجستیکی، سوخترسان و فرماندهی که نابودی آنها میتواند کل عملیات دریایی دشمن را مختل کند.
-
سکوهای دریایی ثابت و شناور: در صورت نیاز، این موشک توان هدف قرار دادن تأسیسات دریایی حساس را نیز دارد.
به بیان ساده، ابومهدی برای قایقها یا شناورهای سبک طراحی نشده، بلکه مأموریت اصلی آن حذف یا زمینگیر کردن ستون فقرات ناوگانهای مدرن دریایی است.
جایگاه راهبردی در دکترین دریایی ایران
ورود موشک ابومهدی به سازمان رزم ایران، به معنای گسترش مفهوم «منطقه ممنوعه دریایی» تا صدها کیلومتر دورتر از سواحل کشور است. این موشک دشمن را مجبور میکند ناوگانهای خود را در فواصل دورتری مستقر کند؛ اقدامی که هم هزینه عملیاتی را افزایش میدهد و هم توان واکنش سریع را کاهش میدهد.
در مجموع، ابومهدی نهتنها یک موشک، بلکه ابزاری راهبردی برای بازدارندگی فعال دریایی ایران به شمار میرود.
