راهنماتو- تابستان که از راه میرسد، بیشتر جادههای شمال به سمت دریا شلوغ میشوند. خیلیها هنوز تصور میکنند بهترین راه فرار از گرما، نشستن کنار ساحل خزر است؛ اما کافی است یک بار در ظهر تیر یا مرداد به شهرهای ساحلی بروید تا متوجه شوید رطوبت بالا و هوای شرجی، همیشه آن چیزی نیست که از یک سفر خنک انتظار دارید.
به گزارش راهنماتو، شمال ایران، چهره دیگری هم دارد؛ چهرهای که در ارتفاعات جنگلهای هیرکانی پنهان شده است. جایی که درختان چند میلیون ساله، رودخانههای زلال، چشمههای سرد، آبشارهای خروشان و مهی که گاهی تمام جنگل را میبلعد، هوایی کاملاً متفاوت با شهرهای ساحلی میسازند. در بسیاری از این جنگلها، حتی وسط مرداد هم اگر صبح زود یا عصر قدم بزنید، به یک لباس آستینبلند نازک نیاز پیدا میکنید.
اگر امسال میخواهید شمال را متفاوت ببینید، این جنگلها همان جاهایی هستند که بعد از یک روز پیادهروی در آنها، احتمالاً دیگر تابستان را فقط با دریا و ساحل تصور نخواهید کرد.
۱. جنگل لفور؛ جایی که صدای رودخانه هیچوقت قطع نمیشود
بعضی جنگلها را با درختان بلندشان میشناسند، بعضی را با آبشارهایشان؛ اما لفور را بیشتر با صدای آب به یاد میآورند. از همان لحظهای که وارد منطقه جنگلی لفور در شهرستان سوادکوه شمالی میشوید، صدای رودخانهای که در کنار جاده جریان دارد، تقریباً تا پایان مسیر همراه شماست. این منطقه بخشی از جنگلهای باستانی هیرکانی است؛ جنگلهایی که قدمت آنها به میلیونها سال میرسد و هنوز هم یکی از غنیترین زیستبومهای جنگلی ایران به شمار میروند.
تابستان، بهترین زمان برای دیدن چهره واقعی لفور است. در حالی که دمای شهرهای ساحلی مازندران گاهی از ۳۵ درجه هم عبور میکند، هوای این جنگل به دلیل ارتفاع بیشتر، تراکم بالای پوشش گیاهی و وجود رودخانههای دائمی، معمولاً چند درجه خنکتر است. اگر صبح زود وارد جنگل شوید، مهی که لابهلای تنههای راش، ممرز، بلوط و افرا حرکت میکند، منظرهای میسازد که بیشتر شبیه جنگلهای اروپایی است تا شمال ایران.
یکی از جذابترین بخشهای لفور، مسیر منتهی به آبشار تیرکن است. برای رسیدن به آبشار باید بخشی از مسیر را پیاده طی کنید و چند بار از روی رودخانه یا پلهای چوبی عبور کنید. همین مسیر، لذت اصلی سفر است. صدای پرندگان، خنکی نسیمی که از روی آب بلند میشود و نور خورشید که از میان شاخههای درختان عبور میکند، باعث میشود پیادهروی اصلاً خستهکننده نباشد.
نکتهای که بسیاری از گردشگران نمیدانند این است که آب رودخانههای لفور حتی در اوج تابستان هم بسیار سرد است؛ به همین دلیل خیلیها فقط پاهایشان را داخل آب میگذارند و از خنکی آن لذت میبرند. البته باید از شنا کردن در نقاط ناشناخته خودداری کرد، زیرا برخی قسمتهای رودخانه عمق زیاد یا جریان تندی دارند. اگر اهل عکاسی باشید، صبح زود و حدود دو ساعت قبل از غروب، بهترین نور را برای ثبت تصویر از جنگل و رودخانه پیدا خواهید کرد.
۲. جنگل دالخانی؛ تونلی سبز که تابستان را فراموش میکنید
اگر از مرکز رامسر به سمت ارتفاعات رانندگی کنید، کمکم رطوبت ساحل جای خود را به هوایی خنک و مطبوع میدهد. پس از حدود ۳۰ کیلومتر، وارد جادهای میشوید که بسیاری آن را یکی از زیباترین جادههای جنگلی ایران میدانند؛ جنگل دالخانی. این منطقه آنقدر سرسبز است که بسیاری از مسافران، آن را با لقب «دالان بهشت» میشناسند.
ویژگی منحصربهفرد دالخانی فقط درختان بلند یا چشماندازهای وسیع نیست؛ بلکه تغییر ناگهانی آبوهواست. در یک روز آفتابی تابستان، ممکن است چند دقیقه بعد مه غلیظی تمام جنگل را بپوشاند و منظرهای خلق کند که انگار وارد دنیای دیگری شدهاید. همین مه، همراه با ارتفاع منطقه، باعث میشود دمای هوا در بسیاری از روزهای تابستان چندین درجه کمتر از رامسر باشد.
در مسیر دالخانی، جویبارهای کوچک، چشمههای طبیعی و آبراهههایی را میبینید که از دل جنگل عبور میکنند. شاید اینجا آبشار بزرگی مانند کبودوال نداشته باشد، اما صدای آب تقریباً در تمام مسیر شنیده میشود. اگر کمی از جاده اصلی فاصله بگیرید و وارد مسیرهای فرعی طبیعتگردی شوید، به نقاطی میرسید که تنها صدایی که میشنوید، وزش باد میان شاخههای درختان و جریان آرام آب است.
دالخانی برای کسانی مناسب است که میخواهند بدون پیادهرویهای سخت، چند ساعت در هوایی خنک قدم بزنند و از طبیعت لذت ببرند. در طول مسیر، آلاچیقها و فضاهای مناسبی برای استراحت وجود دارد، اما اگر کمی از این نقاط فاصله بگیرید، میتوانید سکوت واقعی جنگل را تجربه کنید. فقط فراموش نکنید حتی در مردادماه هم بهتر است یک لباس گرم سبک همراه داشته باشید؛ بهویژه اگر قصد دارید تا عصر یا غروب در جنگل بمانید.
۳. کبودوال؛ جنگلی که آبشارش روی فرش سبز خزهها جاری است
در جنوب علیآباد کتول، جنگلی قرار دارد که شاید یکی از متفاوتترین تجربههای طبیعتگردی شمال ایران را رقم بزند. کبودوال تنها به خاطر آبشار معروفش شناخته نمیشود؛ بلکه مسیر رسیدن به آبشار، خودش بخشی از جذابیت سفر است. از همان ابتدای مسیر، صدای رودخانهای که از دل جنگل عبور میکند، همراه شماست و هرچه جلوتر میروید، هوا خنکتر و رطوبت جنگل بیشتر میشود.
راه دسترسی به آبشار، یکی از بهترین مسیرهای پیادهروی خانوادگی در شمال ایران است. مسیر سنگفرششده، پلهای چوبی، پلههای کوتاه و درختان بلند باعث شده حتی افرادی که تجربه زیادی در طبیعتگردی ندارند نیز بتوانند با خیال راحت تا آبشار پیش بروند. در طول مسیر، نیمکتها و نقاط مناسبی برای استراحت وجود دارد، اما بیشتر گردشگران ترجیح میدهند کنار رودخانه بنشینند و از صدای آب لذت ببرند.
وقتی به آبشار میرسید، اولین چیزی که توجهتان را جلب میکند، رنگ سبز دیوارههای آن است. تقریباً تمام سطح سنگها با لایهای ضخیم از خزه پوشیده شده و آب از روی این فرش طبیعی پایین میریزد. همین ویژگی باعث شده کبودوال را تنها آبشار تمامخزهای ایران بدانند. قطرات آب که روی خزهها مینشینند، فضای اطراف را همیشه خنک و مرطوب نگه میدارند؛ حتی در گرمترین روزهای تابستان.
اگر قصد سفر دارید، بهتر است صبح زود یا اواخر بعدازظهر به کبودوال بروید. در تعطیلات تابستانی، این منطقه به یکی از محبوبترین مقاصد گردشگری گلستان تبدیل میشود و در میانه روز شلوغتر است. همراه داشتن کفش مناسب پیادهروی ضروری است، زیرا بخشهایی از مسیر به دلیل رطوبت جنگل ممکن است لغزنده باشند. همچنین بهتر است برای حفظ این اکوسیستم ارزشمند، از ورود به بستر خزهها یا آسیب زدن به پوشش گیاهی اطراف آبشار خودداری کنید؛ طبیعتی که طی سالها شکل گرفته، با یک بیاحتیاطی میتواند آسیب ببیند.
۴. درههای دوهزار و سههزار تنکابن؛ هر پیچ جاده، خنکتر از قبلی است
اگر از تنکابن به سمت ارتفاعات حرکت کنید، کمکم از فضای شرجی ساحل فاصله میگیرید و وارد یکی از زیباترین جادههای جنگلی ایران میشوید. جادهای که در امتداد رودخانه پیش میرود و هرچه ارتفاع بیشتر میشود، درختان انبوهتر، صدای آب بلندتر و هوای اطراف خنکتر میشود. اینجا ابتدای منطقهای است که بیشتر طبیعتگردان آن را با نام دوهزار و سههزار میشناسند؛ دو دره بزرگ که سالهاست یکی از محبوبترین مقصدهای تابستانی شمال ایران هستند.
برخلاف بسیاری از جنگلهای شمال که تنها یک نقطه دیدنی دارند، جذابیت اصلی این منطقه در خود مسیر نهفته است. جادهای که از میان جنگل عبور میکند، بارها به رودخانه نزدیک میشود و دوباره از آن فاصله میگیرد. در طول راه، دهها نقطه وجود دارد که میتوانید خودرو را متوقف کنید، چند دقیقه کنار آب بنشینید و فقط به صدای رودخانه گوش بدهید. آب این رودخانه از ارتفاعات البرز مرکزی سرچشمه میگیرد و حتی در مردادماه آنقدر سرد است که کمتر کسی میتواند بیش از چند دقیقه پاهایش را در آن نگه دارد.
هرچه به سمت منطقه سههزار پیش میروید، چهره طبیعت تغییر میکند. جنگلهای انبوه کمکم جای خود را به مراتع، دامنههای سرسبز و چشماندازهای وسیع کوهستانی میدهند. همین تغییر ارتفاع باعث میشود اختلاف دمای این منطقه با شهرهای ساحلی گاهی به بیش از ۱۰ درجه برسد. به همین دلیل بسیاری از مردم محلی، در روزهای بسیار گرم تابستان برای استراحت چند ساعته یا حتی یک شب اقامت، به ارتفاعات دوهزار و سههزار میروند.
یکی از لذتبخشترین تجربههای سفر به این منطقه، صرف ناهار یا نوشیدن چای کنار رودخانه است. در طول مسیر، نقاط متعددی وجود دارد که صدای آب، سایه درختان راش و ممرز و نسیم خنک کوهستان، فضایی ایدهآل برای استراحت ایجاد کردهاند. اگر اهل پیادهروی باشید، مسیرهای فرعی زیادی وجود دارد که شما را به چشمههای کوچک، آبشارهای فصلی و روستاهای ییلاقی میرسانند؛ جاهایی که هنوز هم زندگی با ریتم آرام طبیعت جریان دارد.
اما یک نکته را نباید فراموش کرد؛ این منطقه با وجود زیباییاش، طبیعتی کوهستانی دارد. آبوهوا ممکن است ظرف چند ساعت تغییر کند و حتی در تابستان نیز عصرها مه غلیظ یا بارشهای کوتاهمدت اتفاق بیفتد. به همین دلیل همراه داشتن لباس گرم سبک، کفش مناسب و مقداری آب و خوراکی، سفر را ایمنتر و لذتبخشتر میکند.
۵. جنگل الیمستان؛ جایی که ابرها از میان درختان عبور میکنند
اگر از جاده هراز به سمت روستای الیمستان بروید، بعد از پشت سر گذاشتن جادهای پرپیچوخم، به یکی از متفاوتترین جنگلهای شمال ایران میرسید؛ جایی که بسیاری آن را به خاطر اقیانوس ابر و منظره بینظیر قله دماوند میشناسند. الیمستان از آن مقصدهایی است که عکسهایش شاید زیبا باشند، اما هیچ تصویری نمیتواند حس قدم زدن میان مه و درختان کهنسالش را بهدرستی منتقل کند.
تابستان، بهترین زمان برای دیدن چهره واقعی این جنگل است. برخلاف شهرهای اطراف که گرمای هوا گاهی آزاردهنده میشود، ارتفاع الیمستان باعث شده نسیم خنکی تقریباً در تمام روز جریان داشته باشد. صبحهای زود، مه از میان درختان عبور میکند و اگر خوششانس باشید، میتوانید یکی از زیباترین پدیدههای طبیعی ایران را ببینید؛ زمانی که ابرها پایینتر از محل ایستادن شما حرکت میکنند و قله دماوند از میان آنها بیرون میآید.
در مسیرهای جنگلی الیمستان، چشمههای کوچک متعددی وجود دارد که آب آنها از دامنههای البرز تأمین میشود. اگرچه این منطقه آبشار بزرگی مانند کبودوال ندارد، اما حضور دائمی چشمهها، رطوبت طبیعی جنگل و پوشش متراکم درختان باعث شده هوای آن حتی در گرمترین روزهای تابستان نیز دلپذیر باقی بماند. درختان راش، بلوط، افرا، ممرز و سرخسهای بلند، منظرهای ساختهاند که بیشتر به جنگلهای اروپای شرقی شباهت دارد.
یکی از معروفترین مسیرهای طبیعتگردی الیمستان، راهی است که به چشمانداز قله دماوند ختم میشود. این مسیر برای افراد با آمادگی جسمانی متوسط نیز قابل پیمایش است و در طول راه، چشماندازهای متعددی برای استراحت و عکاسی وجود دارد. بسیاری از عکاسان طبیعت، الیمستان را در تابستان انتخاب میکنند، زیرا ترکیب نور صبحگاهی، مه و اقیانوس ابر، تصاویری خلق میکند که کمتر جایی در ایران میتوان مشابه آن را ثبت کرد.
الیمستان علاوه بر طبیعت، حالوهوای خاصی هم دارد. سکوت جنگل، صدای پرندگان و مهی که گاهی همه چیز را در خود پنهان میکند، باعث میشود بسیاری از مسافران ساعتها بدون عجله در مسیرها قدم بزنند. اگر قصد دارید شب را در این منطقه بمانید، بهتر است لباس گرم همراه داشته باشید؛ زیرا دمای هوا بعد از غروب، حتی در میانه تابستان، به شکل محسوسی کاهش پیدا میکند.
نکتهای که کمتر درباره الیمستان گفته میشود، این است که مه غلیظ میتواند مسیرها را مبهم کند. اگر قصد دارید وارد مسیرهای فرعی یا جنگلهای عمیقتر شوید، بهتر است بدون راهنمای محلی یا تجهیزات مناسب این کار را انجام ندهید. طبیعت اینجا زیباست، اما احترام گذاشتن به شرایط کوهستانی، مهمترین اصل یک سفر ایمن است.
۶. جنگل و آبشار ویسادار؛ جایی که صدای آب در دل جنگل میپیچد
در غرب گیلان، میان رضوانشهر و پرهسر، جادهای از میان شالیزارها و روستاهای کوچک به سمت جنگلی میرود که یکی از معروفترین آبشارهای شمال ایران را در خود جای داده است؛ ویسادار. شاید ارتفاع این آبشار در مقایسه با برخی آبشارهای ایران خیلی زیاد نباشد، اما شکل خاص ریزش آب، دیوارههای سنگی و فضای جنگلی اطراف آن، ویسادار را به یکی از زیباترین مقصدهای تابستانی گیلان تبدیل کرده است.
از پارکینگ تا آبشار، مسیر کوتاهی را در میان درختان و کنار رودخانه طی میکنید. هرچه جلوتر میروید، صدای آب بلندتر میشود تا اینکه ناگهان آبشار از میان درختان نمایان میشود. آب از ارتفاع حدود ۱۵ متر روی دیوارهای سنگی فرود میآید و در پایین، حوضچهای طبیعی تشکیل میدهد که آب آن به رودخانه لمیر میپیوندد. رطوبت ناشی از آبشار باعث شده حتی در روزهای گرم تابستان، هوای اطراف آن چند درجه خنکتر از مناطق اطراف باشد.
یکی از جذابترین بخشهای ویسادار، پل فلزی معلق بالای آبشار است. ایستادن روی این پل، منظرهای متفاوت از آبشار و جنگل پیش روی شما قرار میدهد. از بالا میتوانید مسیر رودخانه را ببینید که چگونه در میان درختان گم میشود و صدای آب، با آواز پرندگان و وزش باد در هم میآمیزد. این نقطه یکی از محبوبترین مکانها برای عکاسی است، بهویژه در ساعات اولیه صبح که نور خورشید از لابهلای شاخهها عبور میکند.
اگر زمان بیشتری در اختیار دارید، بعد از بازدید از آبشار، مسیر خود را به سمت جنگلهای اطراف پرهسر ادامه دهید. این منطقه به دلیل نزدیکی به کوهستان و پوشش متراکم جنگلی، هوای خنکتری نسبت به بخشهای ساحلی گیلان دارد. همچنین روستاهای اطراف، با خانههای چوبی، باغهای فندق و مزارع چای، فرصت خوبی برای آشنایی با زندگی بومی منطقه فراهم میکنند.
فقط یک نکته را فراموش نکنید؛ در تعطیلات تابستانی، ویسادار یکی از شلوغترین جاذبههای گیلان است. اگر میخواهید آرامش واقعی این جنگل را تجربه کنید، بهتر است صبح زود یا در روزهای میانی هفته به آنجا بروید؛ زمانی که هنوز صدای طبیعت بر صدای گردشگران غلبه دارد.
۷. جنگل ابر؛ جایی که آسمان زیر پاهایتان قرار میگیرد
کمتر جنگلی در ایران وجود دارد که به اندازه جنگل ابر درباره آن نوشته و گفته شده باشد، اما واقعیت این است که هیچ عکس یا ویدئویی نمیتواند حس ایستادن بر فراز دریایی از ابر را بهطور کامل منتقل کند. این جنگل در مرز استانهای سمنان و گلستان قرار دارد و بخشی از جنگلهای ارزشمند هیرکانی است؛ جنگلهایی که میلیونها سال قدمت دارند و در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز ثبت شدهاند.
دلیل نامگذاری این جنگل را خیلی زود متوجه میشوید. اختلاف ارتفاع میان دشتهای گلستان و ارتفاعات البرز باعث میشود در بسیاری از روزهای سال، بهویژه صبحهای تابستان، تودههای ابر از سمت شمال وارد جنگل شوند و در میان درختان حرکت کنند. گاهی آنقدر ارتفاع ابرها پایین است که احساس میکنید روی سکویی ایستادهاید و دریایی سفیدرنگ زیر پاهایتان جریان دارد.
تابستان، بهترین فصل سفر به جنگل ابر است. مسیرهای پیادهروی خشکتر هستند، دمای هوا نسبت به مناطق پاییندست بسیار مطبوعتر است و احتمال دیدن اقیانوس ابر نیز بیشتر خواهد بود. درختان راش، بلوط، افرا، توسکا و ممرز، همراه با سرخسهای بلند و گیاهان جنگلی، چشماندازی میسازند که در هر پیچ مسیر، شما را وادار به توقف و تماشا میکند. در بخشهایی از جنگل، چشمههای کوچک و جویبارهای دائمی نیز جریان دارند و به لطافت هوای منطقه کمک میکنند.
یکی از ویژگیهایی که جنگل ابر را از بسیاری از جنگلهای شمال متمایز میکند، سکوت آن است. اگر کمی از مسیرهای اصلی فاصله بگیرید، تنها صداهایی که میشنوید، آواز پرندگان، خشخش برگها و وزش باد میان شاخههاست. همین سکوت، در کنار مه و چشماندازهای وسیع، باعث شده بسیاری از عکاسان طبیعت، مستندسازان و علاقهمندان به پرندهنگری، این منطقه را یکی از ارزشمندترین زیستبومهای ایران بدانند.
البته جنگل ابر، برخلاف برخی مقصدهای دیگر، نیازمند آمادگی بیشتری است. مه ممکن است در مدت کوتاهی دید را به چند متر کاهش دهد و مسیرهای فرعی برای افرادی که آشنایی کافی با منطقه ندارند، گمراهکننده باشد. اگر قصد دارید مسیرهای طولانی را پیادهروی کنید، بهتر است از راهنمای محلی کمک بگیرید و قبل از سفر، وضعیت آبوهوا را بررسی کنید. حتی در مردادماه نیز شبهای این منطقه میتواند بسیار خنک باشد.
