راهنماتو- بعد از آن احساساتِ سرخوشانهای که با ورود به یک رابطه جدید ایجاد میشود، باور پیدا کردنِ به اینکه عشق میتواند در لحظه اول دیدار بین دو غریبه شکل بگیرد، سخت نیست.
به گزارش راهنماتو، تغییرات فیزیولوژیکی زیادی _ از هجوم ترشح هورمونها تا فعال شدن نواحیای از مغز که با رفتارهای اعتیادآور متناظر است ـ در مراحل ابتدایی یک رابطه عاشقانه در بدن رخ میدهد که میتوانند شبیه به عشق خودنمایی کنند. اما، برخی محققان استدلال میکنند که عشق درنگاه اول فقط هوس است و عشق واقعی اندکی بعدتر و وقتیکه دو نفر با هم وارد رابطه میشوند، ایجاد میشود.
پس عشق چیست؟
تعاریف متفاوتی برای عشق وجود دارد. برطبق تعریف فرهنگ واژگان انگلیسیِ وبستر، عشق « عاطفه عمیق نسبت به اشخاص دیگر است که از پیوند خویشاوندی یا روابطِ شخصی ناشی میشود.» اما دانشمندان دانشگاه راتگرز در نیوجرسی عشق را به سه طبقه تقسیمبندی میکنند: هوس، جذابیت و وابستگی.
برطبق مطالعهای که در سال 2016 در نشریه هندیِ غددشناسی و متابولیسم، منتشر شده است، جذابیت، هوس و وابستگی با هم همبستگی دارند و یکی دیگری را تقویت میکند. بااینحال، برطبق نویسندگان این مقاله، هر کدام از آنها فرایندهای متمایزی در مغز هستند که هر کدامشان به واسطه مداربندیها و انتقالدهندههای عصبی (هورمونها) مخصوص به خودشان شکل میگیرند.
هورمونهای تستوسترون و استروژن توسطِ آمیگدال ـ ناحیهای از مغز که عواطف را تنظیم میکند ـ هدایت میشوند و مسئولِ هوس هستند؛ اما جذابیت به واسطه مراکز پاداش و استرس ـ هسته آکومبنس و تگمنتال شکمی ـ تعیین میشود و انتقالدهندههای عصبیِ دوپامین، نورادرِنالین (نوراپینفرین) و کورتیزول در احساسِ جذب شدن به شخصِ دیگر نقش ایفا میکنند. در وابستگی هورمونهای اوکسیتوسین و وازوپرسین مسلطتر هستند.
عشق با عشقورزیدن آغاز میشود
دکتر دبورا لی، متخصص سلامت جنسی، میگوید: «بنابراین آن احساس جذابیت اولیهای که نسبت به شخص دیگری در ما ایجاد میشود، احتمالاً عشق نیست.»
«روانشناسان مخالف ایده شکلگیری عشق حقیقی در نگاه اول هستند. علتش آن است که عشق در طول زمان و هنگامی شکل میگیرد که شما شروع میکنید به عشق ورزیدن به ذهنیت، ارزشها و مهارتهای شخص دیگر. عشقِ حقیقی فقط در جذابیت جنسی و شهوت خلاصه نمیشود.»
حس کیفورکنندۀ موقتی در مقابلِ عشقِ طولانیمدت
اریک رایدِن، دکترای روانشناسی بالینی و زوجدرمانگر در انگلستان، میگوید: «وقتی از عشق درنگاهاول صحبت به میان میآید، احساسی که شکل گرفته بیشتر از آنکه ناشی از عشق باشد، ناشی از هوس است. و این احساساتِ دوستداشتنیِ کیفورکننده معمولاً طولانیمدت نیستند. بهخصوص، اگر به دنبالِ شریکِ عاطفیِ بلندمدتی هستید که زندگیتان را با او بسازید، نباید عشق درنگاهاول را نشانهای از پیدا کردنِ آن شخصِ مناسب درنظر بگیرید. این احساس بیشتر از آنکه از عشقِ رومانتیک طولانیمدت ناشی شده باشد از جذابیتهای ظاهری و هوس ناشی شده است.»
بخش زیادی از احساسی که مردم به مثابه عشق تفسیر و درک میکنند، معمولاً معجونی از هورمونهایی است که آزاد میشوند تا در سیستمِ عصبی آنها احساس لذت و امنیت را ایجاد کنند.
رایدن میگوید: «عشق بهطرز چشمگیری همزمان روی ذهن و بدن اثر میگذارد. همزمان با حس سرخوشی و افکار وسواسی، حجم بالایی از هورمونهای شادیآور، عمدتاً دوپامین ـ که با لذت و پاداش مرتبط است ـ و اوکسیتوسین ـ که اغلب به دلیل ارتباطش با احساس گرمی، عشق و اعتماد به هورمون عشق معروف است ـ در بدن ترشح میشود.»
همانطور که پیشازاین نیز دیدیم، این هورمونها در مقایسه با هوس ابتدایی یا جذابیت، بیشتر در مرحله وابستگی ترشح میشوند.»
کوکائین و عشق
لی میگوید، مراحل ابتدایی عشق بیشتر شبیه به اعتیاد است: دقیقاً نواحیِ مشابهی از مغز در مراحل ابتدایی عشق و مصرف کوکائین فعال میشود.
لی میگوید: «وقتی عاشق روی شریکِ عشقیاش تمرکز میکند، مجنون میشود و نوسانات خُلقی را که آمیزهای از حسِ سرخوشی، وسواسگونه رفتار کردن و/یا رفتارهای اجباری است، تجربه میکند، در یک واقعیتِ مخدوش زندگی میکند و اغلب به شخص دیگر وابسته میشود و این دقیقاً همان رفتارهایی است که فردِ معتاد به کوکائین از خود بروز میدهد.»
برطبق مطالعه سال 2016، این احساسات با پیشرفتِ رابطه کاهش پیدا میکند و در مراحل بعدی، عشق دیگر شبیه به اعتیاد به ماده مخدر نیست.
عشق و توهمِ خاطرات مثبت
برطبق مطالعهای که در سال 2012 انجام شد، خاطرات ما تحتِ تأثیر وضعیتِ عاطفیای که آنها را به خاطر میآوریم، تغییر مییابند. این یعنی شما هر بار یک خاطره مشابه را به شکلی متفاوت به یاد میآورید زیرا تحتِ تأثیر وضعیتِ عاطفی و روانی آن لحظه آن را به خاطر میآورید.
ادراک از شرکای عاطفی و اینکه فرد در وهله نخست چه احساسی نسبت به آنها داشته است، میتواند تحتِ تأثیر احساساتِ لحظۀ یادآوری قرار گیرد و مخدوش شود. بنابراین، درحالیکه افراد ممکن است حس کنند آن حسی که فلان زمان تجربه کرده بودند، عشق درنگاهاول بوده است؛ ممکن است واقعاً اینگونه نبوده باشد.
علاوهبرآنکه خاطرات ما مخدوش میشوند، ادراک ما از شریک عاطفیمان نیز معمولاً تحتِ تأثیر خطاهای شناختی به شکلی مثبت مخدوش میشود و این به دلیلِ پدیدهای با عنوانِ «خطای مثبت خاطره» رخ میدهد. مطالعهای که در سال 2018 انجام شد، به این نتیجه رسید که شادترین زوجها، آنهایی هستند که یکدیگر را از «پشتِ عینکهای صورتی» نگاه میکنند، که باعث میشود دعواها و تردیدهای کمتری را تجربه کنند و رضایتشان از زندگی افزایش یابد.
توهمِ خاطرات مثبت همچنین میتواند شما را فریب دهد که فکر کنید آن لحظه اولی که همدیگر را دیدید عاشق هم شدید، درحالیکه اندکی بیشتر طول کشیده تا به این مرحله برسید!