(تصاویر) دیدنی ترین خانه های تاریخی تبریز

راهنماتو- شهر تبریز مرکز آذربایجان شرقی با قدمت 3500 ساله یکی از قدیمی ترین شهرهای دنیا محسوب می شود و همواره از آن به عنوان یکی از کانون های تمدنی ایران و جهان یاد می شود. این شهر در طول تاریخ فرمانروایان بسیاری را به خود دیده است و بزرگان بسیاری را پرورش داده است. بسیاری از خانه های تبریز بر اثر زلزله های متعددی که در طول تاریخ رخ داده اند، ویران شده اند. اما هنوز هم می توان شاهکارهای به جا مانده از دوران قاجار و پهلوی را در این شهر مشاهده کرد.

به گزارش راهنماتو، دوران معاصر هر چقدر هم مدرن و جذاب باشد، نمی تواند با گرما و صمیمیت نهفته در دیوار خانه های قدیمی رقابت کند. برخی از این خانه های قدیمی تاریخ کهن سرزمینمان را در دل خود جای داده اند و اکنون بسیاری از آنها به موزه تبدیل شده اند. در ادامه با معرفی زیباترین خانه های تاریخی تبریز با راهنماتو همراه باشید.

1- خانه مشروطه

خانه مشروطه یکی از چشمگیرترین و معروف ترین خانه های تاریخی تبریز است که در سال 1247 هجری خورشیدی توسط حاج ولی معمار ساخته شد. این بنا به سبک معماری دوران قاجار ساخته شده است و ملک شخصی حاج مهدی کوزه‌ کنانی بوده ‌است. این مکان محل تشکیل نشست‌ های انجمن تبریز و مرکز فرماندهی مجاهدان در طی محاصره 11 ماههٔ تبریز و همچنین مرکز تصمیم ‌گیری برای پایین ‌آوردن پرچم‌ های تسلیم در برابر شاه قاجار بوده‌ است و ستارخان، باقرخان، ثقة الاسلام تبریزی و حاجی میرزا آقافرشی از جمله افرادی هستند که در این مکان به همفکری پرداخته اند.

این خانه در زمینی به وسعت 1300 متر مربع و در دو طبقه ساخته شده است، در طبقه اول این بنا 6 اتاق و در طبقه دوم 6 اتاق به همراه تالار بزرگ (طنبی) قرار گرفت است. از جذابیت های این بنا می توان به ایوان های زیبا، باغچه های گل کاری شده، نورگیرها و گچ بری های زیبا، تزئينات چوبی برجسته و ... اشاره کرد. این خانه در محله‌ای به نام راسته کوچه در غرب بازار تبریز و رو‌به‌روی مسجد جامع تبریز واقع شده است.

2- خانه امیرنظام گروسی

خانه امیرنظام گروسی یا موزه قاجار یکی از خیره کننده ترین خانه های قدیمی تبریز در زمان پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار است که متعلق به امیر نظام گروسی یکی از رجال سیاسی نویسنده‌های دوران قاجار است. ساختمان امروزی این بنا تنها بخشی از عمارت است و متاسفانه قسمت‌های دیگر آن تخریب شده است. این بنا در سال 1370 توسط سازمان میراث فرهنگی خریداری و مرمت شد و در سال 1385 به موزه تبدیل شد.

مساحت این عمارت 3000 مترمربع است و ساختمان آن در دو طبقه ساخته شده است. از ویژگی های معماری این موزه می توان به دو حیاط اندرونی و بیرونی با حوض‌ها و باغچه‌هایی که دور آن را فرا گرفته‌اند، پنجره‌های مشبک و شیشه‌های رنگی، گچ‌بری‌ها و آینه‌کاری‌های داخلی، حوض خانه بزرگ و ... اشاره کرد. این موزه در یکی از محله‌های قدیمی تبریز به نام ششگلان واقع شده است.

3- خانه بهنام

خانه بهنام یا خانه گنجه ای یکی از جاذبه های دیدنی تبریز با معماری فوق العاده است که قدمتش به زمان زوال حکومت زندیه و اوایل دوران قاجار بازمی گردد. این خانه محل سکونت یکی از اعضای مهم حکومت قاجار به نام بهنام گنجه‌ای بوده است و معماری آن سلیقه ناصرالدین شاه است. دراین عمارت عناصر منحصر به فرد معماری دوره قاجار مانند گچ بری های زیبا، نقاشی روی دیوار، پنجره های ارسی، اندرونی و بیرونی و زیرزمین به کاررفته است. این خانه از دو ساختمان تشکیل شده است که یکی بزرگ‌تر و قشلاقی و دیگری کوچک‌تر و ییلاقی است. مساحت اعیانی این ساختمان 840 مترمربع و مساحت عرضه آن 900 مترمربع است و اکنون جزو مجموعه دانشکده معماری شهرسازی دانشگاه تبریز است. خانه بهنام تبریز در مقصودیه، نرسیده به خیابان ارتش، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز واقع شده است.

4- خانه صرافلار

خانه صرافلار معروف به موزه سفال تبریز یکی از مهم ترین مکان های تاریخی تبریز است که قدمت آن به دوران قاجار بازمی گردد. عمارت صرافلار از یک زیرزمین و طبقه ای در بالا تشکیل شده است و سبک معماری آن نیز به دوران قاجار مربوط می شود. معمار این اثر تاریخی از گچ های کنده کاری شده برای زیباسازی ستون های ایوان استفاده کرده است. در حیاط درونی این عمارت حوض بسیار بزرگی به سبک معماری قاجار به چشم می خورد. این عمارت نیز همانند دیگر خانه ها در دو طرف حوض باغچه هایی سرسبز و زیبا دارد. اولین مالک این خانه خانواده صرافلار و آخرین مالک آن خانواده علوی بودند.

سازمان میراث فرهنگی این بنا را از مالک آن خریداری و به بازسازی و مرمت آن پرداخت و سرانجام آن را در سال 1374 بازگشایی کرد و به عنوان موزه سفال در معرض بازدید عموم و گردشگران قرار داد. این موزه از بخش‌های مختلفی تشکیل شده است که از جمله آنها می توان به نمایشگاه آثار سفالگران تبریزی، نمایشگاه های کوتاه مدت سفالگری، فروشگاه آثار سفالگری و کلاس‌های آموزشی اشاره کرد. این خانه در خیابان شمس تبریزی، کوچه صرافلار واقع شده است.

5- خانه لاله ای

خانه لاله‌ ای تبریز یکی از جاذبه های چشم نواز این شهر است که قدمت آن به اوایل دوران رضاشاه و اواخر دوران قاجار باز می گردد. این بنای دو طبقه نمایی آجری دارد و نسبتا ساده است و هم اکنون از خانه به موزه تغییر کاربری داده است. خانه لاله ای تبریز با داشتن 900 متر عرض و 600 متر مربع اعیانی در دو طبقه، به عنوان یکی از خانه‌های بزرگ و دلگشا شناخته می‌شود و دو ورودی اصلی یکی در غرب و دیگری در جنوب غربی دارد. خانه لاله ای تبریز در طول تاریخ چندین مالک به خود دیده است و اولین مالک آن فتح الله اوف نام داشت که خود و چندین نسل از فرزندانش نیز در این خانه زندگی کردند. این خانه در اوایل دهه هفتاد شمسی توسط سازمان میراث فرهنگی خریداری شد و در سال 1379 به ثبت ملی رسید. خانه لاله‌ ای در خیابان ارتش جنوبی، کوچه صدر واقع شده است.

6- خانه حریری

شاید بتوان از خانه حریری به عنوان زیباترین و باشکوه ترین خانه تاریخی تبریز یاد کرد. این خانه که آینه تمام نمای هنر دیوارنگاری قجری است، در اوایل حکومت قاجار ساخته شده است و شامل یک حیاط اندرونی، یک حیاط بیرونی و دو بلوک خانه است. نمای بیرونی ساختمان با دیوارنگاری‌هایی آراسته شده است که از موضوعات اساطیری کهن همچون داستان یوسف و زلیخا و دیگر داستان‌های تاریخی الهام گرفته شده‌اند. خانه حریری تبریز طی زمین لرزه های متعدد وارد شده به تبریز تقریباً ویران شده بود، اما در زمان قاجار مرمت و بازسازی شد و در سال 1377 به ثبت ملی رسید و هم اکنون به موزه مطبوعات تبریز مبدل گشته است. این بنا که در خیابان تربیت، کوچه نور هاشمی واقع شده است، متعلق به یکی از تاجران سرشناس تبریز به نام محمد آقا حریری بوده است.