راهنماتو- نتایج یک مطالعه جدید که به تجزیه و تحلیلِ 1000جسدِ کشف شده در باتلاق‌های سراسر اروپا پرداخته است، نشان می‌دهد که این آیینِ تدفین از دورانِ ماقبلِ تاریخ آغاز شده و به صورتِ نامنقطع تا اوایل عصر مدرن ادامه پیدا کرده است. علاوه بر آن، تحقیقات کشف کردهاند که اکثرِ مومیایی‌های باتلاق آثاری از «افراط در شیوه قتل» دارند.
به گزارش راهنماتو، این مطالعه جدید توسطِ پروفسور روی وَن بیک، از دانشگاه واخنینگن در هلند انجام و نتایج آن در نشریه Antiquity منتشر شده است. تیمی از دانشمندان که با پروفسور وَن بیک همکاری کردهاند، پایگاه داده‌های 266 مکان باستانی را که در کل 1000 مومیاییِ باتلاق، اسکلت کامل و بخش‌هایی از اسکلت از آن‌ها استخراج شده بود، بررسی کردند.
اغلب مطالعاتی که تاکنون روی اجساد مرداب انجام شده بودند، تمرکزشان روی اکتشافاتِ انفرادی بود. اما وَن بیک می‌گوید که این شیوه باعثِ غفلت از «روندهای مکانی و زمانیِ گسترده» شده است. بنابراین، این اولین‌بار است که یک تیمِ تحقیقاتی مطالعه‌ای «وسیع» را برای مطالعه اجساد باتلاق انجام داده‌اند.
تفاوتِ بینِ اجسادِ و اسکلت‌های باتلاق
مناظرِ اروپای شمالی مملو از تالاب‌هایی است که به آن‌ها «باتلاق» گفته می‌شود. تیم دانشمندان این مناظر را «پوده‌زار» توصیف کردهاند که در آن‌ها پودۀ فعال مدام ساخته می‌شد، یا هنوز هم ساخته می‌شود. اکثر این 1000جسد که در سراسر اروپا کشف و در این مطالعه جدید بررسی شده‌اند، زمانی در این پوده‌زارها پیدا شدند که عملیاتِ زه‌کشی یا استخراج پوده در حالِ انجام بوده است.
محققان در این مطالعه بینِ «جسدِ باتلاق» که بقایای انسان به همراه بافت نرم و/یا مو بود و «اسکلت باتلاق» که فقط شاملِ استخوان‌ها بدونِ بافت نرم و مو بود، تمایز قائل شدند. اما تأکید می‌کنند که این دو اصطلاح فقط برای ارجاع به شرایطِ نگه‌داری اجساد ارائه شده و ارتباطی به شناساییِ عملکردِ انسان‌های باستانی ندارد.
مطالعاتِ قبلی فقط بروی بخشی از اجسادِ باتلاق که در شرایطِ خوبی نگه‌داری شده بودند، انجام شده بودند اما در مطالعه جدید «همه» اجساد پیدا شده از باتلاق‌های سراسراروپا مد نظر قرار گرفتند.
علاوه‌برآن، محققان در مقاله خود نوشته‌اند که اغلب محققانِ قبلی فقط اجساد متعلق به یک «چارچوب زمانی خاص» که اغلب شاملِ عصر آهن/دوره رومی‌ها می‌شده بررسی کردهاند، اما معتقدند که این رویکرد، «ارزیابیِ تجربی روندهای فضا و زمان را مختل می‌کند.»
محققانِ مطالعه جدید، با حلِ سوگیری‌های مطالعاتِ قبلی، از «گاه‌شمارهای اروپای غربی» متعلق به کشورهایی شامل «ایرلند، انگلستان، نروژ، سوئد، دانمارک، هلند، آلمان، فنلاند، هلند و کشورهای حوزه بالتیک»، استفاده کردند. محققان هدفِ اولیه‌شان را «شناساییِ روندهای زمانی-مکانیِ گسترده در بسامد و ویژگی‌های عمومیِ این اجساد» عنوان کردند.
برای رسیدن به این هدف آن‌ها این پرسش را مطرح کردند که آیا دوره خاصِ زمانی‌ای وجود داشته که فرو کردنِ این اجساد در باتلاق‌های اروپایی «اوج گرفته باشد؟» و هم‌چنین، پرسش بعدی آن است که چه چیزی هر مرحله از تدفین را در ارتباط با «شرایطِ نگه‌داری، سنی که مرگ رخ داده، جنسیتِ زیستی و علتِ احتمالیِ مرگ‌ها از هم متمایز می‌کند؟»
پدیده فرو‌کردنِ اجساد در اعماقِ باتلاق‌ها
این تیم «6مرحله زمانی بزرگ» را در جوامع ماقبلِ تاریخ و اوایلِ عصر تاریخی در جوامع اروپایی شناسایی کرد. براین‌اساس، نخستین اجساد باتلاق در شمال سوئد و دانمارک پیدا شدند و به هزاره چهارم پیش‌ازمیلاد باز می‌گردند. تعداد زیادی از اسکلت‌های باتلاقی نیز در آبگیرهای سراسر انگلستان پیدا شدند که به هزاره دوم قبل‌ازمیلاد بازمی‌گردند اما در عصرِ آهن و دوره رومی‌ها بوده که «پدیده اجساد باتلاقی» در سراسر شمال‌غرب اروپا به اوج می‌رسد. و اغلبِ اجسادِ باتلاقیِ قرون‌وسطا در اسکاتلند و ایرلند پیدا شده‌اند.
آن‌ها وحشیانه به قتل رسیدند و با زور به اعماقِ باتلاق فرود برده شدند
در موردِ علتِ دفنِ افراد در اعماق باتلاق‌ها چندین فرضیه مطرح است. یکی از رایج‌ترین فرضیه‌ها می‌گوید این «یک عملِ آیینیِ قربانی‌کردن» بوده است که تیمِ تحقیقاتی می‌گویند احتمالاً با «هدفِ افزایشِ قدرتِ باروری زمین و اطمینان از سالِ کشاورزیِ موفقیت‌آمیز» انجام می‌شده است.
یک فرضیه دیگر می‌گوید اجسادِ افرادی که «مقرراتِ اجتماعی را نقض کرده بودند»، در قبرستان‌های معمولی اجازه تدفین نمی‌یافته و بنابراین در اعماق باتلاق دفن‌شان می‌کردند. یک فرضیه دیگر می‌گوید که این افراد «منحرف‌ها، قربانی‌های جنایت و کسانی بودند که تصادفی در این باتلاق‌ها افتاده و مرده‌اند.»
دانشمندان می‌گویند بدونِ تحقیقاتِ باکیفیتِ دیرینه-انسان‌شناسی به سختی می‌توان بینِ مرگِ «آیینی» و شکل‌های دیگر خشونت مثلِ درگیری مسلحانه، یورش یا دزدی تفاوت قائل شد. اما، بر اساسِ شواهد باستان‌شناسی و کنارگذاشتنِ احتمال مرگ‌های تصادفی، می‌توان گفت که اغلبِ 1000جسدِ باتلاق که در مطالعه جدید بررسی شده‌اند، به‌واسطه «مرگ‌های وحشیانه» جان باخته‌اند و محققان می‌گویند که این مرگ‌ها نشان می‌دهد که اجساد این افراد «تعمداً به اعماق باتلاق فرو برده شده‌اند.»
گاهی‌اوقات خشونت‌های قدیمی کافی نبوده است
درحالیکه اغلب اجسادِ باتلاقی که شناسایی شدند «خشونتِ افراطی» را پیش‌ازمرگ تجربه کرده بودند، اما تیم تحقیقاتی تشخیص داده که برخی از این اجساد آثار بیش‌تری از وحشی‌گری و قساوت را روی اجساد خود دارند و نشان می‌دهد که آن‌ها «قتل‌عام» - به معنی کاربرد افراطی خشونت - شده‌اند. و درحالیکه در برخی موارد امکانِ شناساییِ مرگ‌های آیینی وجود داشت، اما محققان می‌گویند نمی‌توان باقطعیت بینِ مرگ‌های آیینی و مرگ بر اثر خشونت تفاوت گذاشت و کارِ چندانِ مفیدی هم نیست.
