راهنماتو- خراش‌های روی دندان‌های دایناسورها می‌توانند رژیم غذایی اصلی آن‌ها را فاش کنند. محققان برای نخستین‌بار از روشی به نامِ تجزیه‌وتحلیلِ خراش‌ها و آثار روی بافت‌های قدیمی (DMTA) استفاده کرده‌اند تا عادات تغذیه‌ای تروپادهای بزرگ، مثلِ آلوسورِس و تی‌رکس را از روی این خراش‌ها استنباط کنند.
به گزارش راهنماتو، محققان می‌توانند از طریق تصویربرداری سه‌بعدی از روی هر یک‌دندان و بررسی الگوی خراش‌ها، متوجه شوند که کدام دایناسورها به استخوان‌های سخت علاقه داشتند و کدام‌ها غذاها و طعمه‌های نرم‌تر را لذت‌بخش می‌یافتند.
لیترونیکس (خونین‌شاه) در آمریکای شمالی در اواخر دوران کرتاسه زندگی می‌کرده است. این نوع از تیراناسوریدها تا 2.5تن وزن داشتند.
این روش مسیری تازه را در تحقیقات دیرینه‌شناسی می‌گشاید و به محققان اجازه می‌دهد که نه‌تنها اطلاعات بیش‌تری درباره دایناسورها بلکه درباره اکوسیستم و جوامعی که در آن می‌زیستند، گردآوری کنند.
محققان در دانشگاه توکیو، با همکاری با تیم‌هایی از دانشگاه‌های مینز و هامبورگ در آلمان، روشِ DMTD ـ تکنیکِ تصویربرداری توپوگرافیک برای بررسی ساییدگی و فرسایش دندانی با جزئیاتِ میکروسکوپی ـ را روی دندان‌های یک دایناسور که متعلق به بیش‌از 100میلیون سال قبل بود اعمال کردند تا بفهمند او چه می‌خورده است.
دنیل وینکلر، محقق از مدرسه علومِ پیش‌رو، می‌گوید: «ما می‌خواستیم ببینیم که آیا می‌توانیم از روشِ DMTA برای جمع‌آوری شواهدی درباره رفتارهای تغذیه‌ای متفاوت بینِ تیراناسورید- معروف به بیدادگرِ خزندگان- (از دوران کرتاسه، در حدود 145 تا 66میلیون سال قبل) و آلوسورس‌های قدیمی‌تر (از دورانِ ژوراسیک، 201 تا 145میلیون سال قبل)، که هر دو از طبقه تروپادها هستند، استفاده کنیم یا خیر. ما از تحقیقات قبلی می‌دانستیم که تیرانوسوریدها می‌توانند استخوان را بشکنند و از آن تغذیه کنند. اما آلوسورس‌ها بسیار قدیمی‌تر هستند و ما اطلاعاتِ کمی درباره آن‌ها داریم.»
تصویر در اندازه 100میکرومتر در 100میکرومتر
تکنیکِ DMTA تاکنون برای مطالعه پستانداران استفاده شده است، بنابراین این نخستین‌باری بود که دانشمندان آن را روی دایناسورها استفاده می‌کردند. این کار اولین‌بار توسطِ یک تیم از دانشگاه توکیو انجام شد. آن‌ها روشِDMTA را روی یک ساروپاد که به خاطر گردن و دمِ درازشان معروفند، پیاده کردند. دانشمندان توانستند یک تصویرِ سه‌بعدی با وضوح بسیار بالا و در مقیاسی بسیار کوچک در اندازه 100میکرومتر (یک-دهمِ میلی‌متر) در 100میکرومتر از سطحِ دندان‌های این دایناسور بگیرند.
بعد نزدیک به 50دسته پارامتر، شاملِ سختی، عمق و پیچیدگیِ خراش‌های روی دندان، برای آنالیز تصاویر استفاده شد. اگر پیچیدگی خیلی زیاد بود، برای مثال علائمی با اندازه‌های متفاوت که هم‌پوشانی داشتند، مشاهده می‌شد، آن را به جسمی سخت برای تغذیه، مثلِ استخوان، مرتبط می‌دانستند. اما اگر پیچیدگی پایین بود، برای مثال علائم خیلی منظم یا هم‌اندازه بودند و هم‌پوشانی نداشتند، آن را به جسمی نرم، مثلِ گوشت، نسبت می‌دادند.
درکل، محققان 48دندان، 34دندان متعلق به دایناسورهای تروپاد و 14دندان متعلق به تمساح‌سانان (کروکدیل‌ها و سوسمارهای مدرن) را برای مقایسه با خراش‌های دندانیِ دایناسورها استفاده کردند.
این تیم تحقیقاتی به کمکِ موزه‌های تاریخ طبیعی کانادا، آمریکا، آرژانتین و اروپا به دندان‌های فسیل‌شده واقعی دسترسی پیدا کرد و توانست از آن‌ها قالب‌های سیلیکونیِ با وضوح بالا تهیه کند.
استفاده از قالب های سیلیکونی
رینکلر می‌گوید آنچه شگفتی محققان را در پی داشت، این بود که شواهد زیادی از رفتارهای استخوان‌خرد‌کن نه در آلوسورس‌ها و نه تیراناسوریدها، وجود نداشت. این‌درحالیست که محققان می‌دانستند که تیراناسوریدها استخوان می‌خورده‌اند. ممکن است دلایل متفاوتی برای این نتایج غیرمنتظره وجود داشته باشد. ممکن است بااینکه تیراناسوریدها به خوردنِ استخوان معروف هستند، خیلی کم‌تر از تصورات پیشین ما این کار را انجام می‌داده‌اند. از طرفی محققان مجبور بودند که از دندان‌هایی استفاده کنند که به خوبی حفظ شده بودند، بنابراین، بسیاری از استخوان‌هایی که به دلیلِ آسیب‌دیدگی زیاد از جریان مطالعه حذف شدند، ممکن است آسیب‌دیدگی‌شان ناشی از تغذیه بیش‌تر از استخوان بوده باشد.
این تیم تحقیقاتی تفاوت چشمگیری بینِ دندان‌های جوان و بالغ در بینِ دایناسورها و تمساح‌سانان پیدا کردند. محققان گزارش دادند: «دندان‌های دایناسورهای جوان‌تر ساییدگی بیش‌تری را هم در آلوسورس‌ها و هم در تیراناسوریدها نشان می‌داد، و علتش ممکن است این باشد که این جوانان بیش‌تر استخوان می‌خوردند زیرا مجبور بودند که باقی‌مانده غذای دایناسورهای بالغ را بخورند. »
«ما توانستیم این تفاوت را در دندان‌های تمساح‌سانان نیز پیدا کنیم ولی این بار رفتار تغذیه‌ای جهتِ عکس داشت. تمساح‌های جوان به دلیل تغذیه غذاهای نرم‌تر، احتمالاً حشرات، سایش کم‌تری روی دندان‌های‌شان داشتند اما تمساح‌های بالغ به دلیل خوردنِ غذاهای سخت‌تر، مثلِ مهره‌دارانِ بزرگ‌تر، ساییدگی بیش‌تری روی دندان‌ها نشان می‌دادند.»
ادامه تحقیقات این تیم روی رفتار تغذیه‌ای ساروپادها متمرکز است. اما پیش‌از آن محققان می‌خواهند این تکنیک را روی یک حشره کوچکِ بی‌دندان استفاده کنند: ملخ.
آن‌ها می‌گویند که درست است که ملخ دندان ندارد اما هم‌چنان می‌توان ساییدگی را در داخل حفره دهانی جانور شناسایی کرد. آن‌ها امیدوارند که با این تکنیک رژیمِ غذایی حیواناتِ منقرض‌شده را بازسازی کنند و از این طریق متوجه شوند که اکوسیستم‌های منقرض‌شده، اکولوژیِ دیرین و اقلیمِ دیرین، چه تفاوتی با امروز داشته است.»
