راهنماتو- محققانِ دانشگاه سنت‌لویی و همکاران‌شان در یافته‌های تحقیقی که در نشریه Proceedings of the National Academy of Sciences منتشر شده، گزارش کرده‌اند که فیل‌ها نقش کلیدی را در ایجاد نوعی از جنگل‌ها در آفریقا ایفا می‌کنند که می‌توانند کربن جو را به مقدار بیش‌تر جذب و تنوعِ زیستی در جنگل‌های آفریقایی را حفظ کنند.
به گزارش راهنماتو، این محققان تأکید می‌کنند که چنانچه این حیواناتِ درمعرضِ خطر منقرض شوند، جنگل‌های بارانیِ غرب و مرکزِ آفریقا، که دومین-بزرگ‌ترین جنگل‌های بارانی روی زمین هستند، بینِ 6 تا 9درصد از توان‌شان در جذب کربنِ جو را از دست می‌دهند و باعثِ تقویتِ گرمای کره زمین می‌شوند.
استادیار زیست‌شناسی در دانشگاه سنت‌لویی و نویسنده ارشد این مقاله، استفان بلیک، در مقاله اخیر خود که با همکاری فابیو برزاگی از آزمایشگاه علوم اقلیم و محیط‌زیست فرانسه انجام داده است، به صورتِ مستند و ارائه شواهد نشان می‌دهد که اکولوژیِ این حیوانِ غول‌پیکرِ گیاه‌خوار اثرِ عظیمی بر جذب کربن در جنگل‌های بارانی آفریقا دارد.
بلیک می‌گوید: «هزاران سال انسان‌ها فیل‌ها را شکار کرده‌اند. درنتیجه فیل‌های آفریقایی به شدت در خطر هستند. این استدلال که همه فیل‌ها را دوست دارند، نتوانسته از شکار آن‌ها پیش‌گیری کند. تغییر این استدلال به این سمت که حفظ فیل‌ها به دلیلِ حفظِ تنوعِ زیستیِ جنگل‌ها مهم است و ازدست دادنِ آن‌ها به معنای ازدست رفتنِ تنوع زیستی جنگل‌هاست نیز به حفظِ آن‌ها کمکی نمی‌کند. اکنون ما می‌توانیم یک نتیجه قوی‌تر را به این استدلال‌ها اضافه کنیم و آن اینکه اگر فیل‌ها ازدست بروند، ما زیان بزرگی را به کاهشِ تلاش‌های جهانی برای کاهشِ اثراتِ تغییرات اقلیمی وارد می‌آوریم. نقشِ فیل‌ها در حفظِ محیط‌زیستِ جهانی به قدری مهم است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت.»
فیل‌ها چطور به حفظِ محیط‌زیست کمک می‌کنند؟
در جنگل درختان متنوعی می‌روید. برخی درختان چوب‌های سبک دارند (اصطلاحاً درختانی با چگالیِ پایین کربن)، برخی دیگر چوب‌های سنگینی دارند (اصطلاحاً درختانی با چگالیِ بالای کربن). درختانی که چگالی کربن‌شان پایین است خیلی سریع رشد می‌کنند و قدشان از سایر درختان و گیاهان جنگل بلندتر می‌شود تا نور خورشید را جذب کنند. درحالیکه، درختانی که چگالی کربن‌شان پایین است، نیاز کم‌تری به نور خورشید دارند و قادرند که در سایه نیز برویند.
فیل‌ها و سایر گیاه‌خوارانِ عظیم‌الجثه، با تغذیه سنگین از درختانی که چگالیِ کربن‌شان پایین است و در مقایسه با درختانی که چگالی کربن‌شان بالاست، مواد مغذی بیش‌تری دارند و خوش‌طعم‌تر هستند، بر فراوانی و انبوه این درختان اثر می‌گذارند. این کار نامش «تنک‌کردن» است و درست مثلِ زمانی است که یک کشاورز برای رویشِ بیش‌تر گونه‌های دلخواهش این کار را انجام بدهد. تنک‌کردن رقابتِ بین درختان را کاهش می‌دهد و نور، فضا و موادِ مغذیِ خاک را افزایش می‌دهد تا به درختانی که چگالیِ بالایِ کربن دارند اجازه رشد بیش‌تری داده شود.
بلیک می‌گوید: «فیل‌ها برگ‌های زیادی از انواع درختان را می‌خورند و درحین این کار به درختان آسیب هم می‌زنند. آن‌ها پوست درختان را می‌کنند، یک شاخه کامل را قطع می‌کنند یا نهال‌ها را از ریشه درمی‌آورند، و داده‌های ما نشان می‌دهد که بسیاری از این آسیب‌ها به درختانی که چگالیِ کربن‌شان پایین است، وارد می‌شود.»
فیل‌ها هم‌چنین کارشناسانِ پراکنده‌کردنِ دانه درختان با چگالی بالای کربن هستند. این درختان اغلب میوه‌های بزرگ و مقوی تولید می‌کنند که فیل‌ها از آن‌ها تغذیه می‌کنند. این دانه‌ها از روده فیل دست‌نخورده بیرون می‌آیند و وقتی از سرگین جدا می‌شوند، برخی از بزرگ‌ترین درختان جنگل را می‌سازند.»
بنا به این دلایل فیل‌ها باغ‌بانان جنگل‌ها شناخته می‌شوند و نقشِ مستقیمی در اثرگذاری بر سطحِ کربن جو ایفا می‌کنند. درختانی که چگالی کربنی بالایی دارند، کربن بیش‌تری از جو را در چوب‌شان حفظ می‌کنند و به مبارزه با گرمایش زمین کمک می‌کنند.
محققان می‌گویند سایر گیاه‌خواران عظیم‌الجثه مثلی نخستیان یا فیل‌های آسیایی نیز می‌توانند به رشدِ درختانی با چگالی بالا در جنگل‌های استوایی کمک کنند.
فیل‌ها در سراسر جهان به دلیلِ کشتار و تجارت غیرقانونی در معرض خطر هستند. در حدود 10میلیون فیل زمانی در سراسر آفریقا وجود داشتند و اکنون کم‌تر از 500000 از آن‌ها باقی مانده که در گله‌های منزوی و دورازهم زندگی می‌کنند. این فیل‌ها در طیفی از درمعرض خطر تا بحرانی‌درخطر را شامل می‌شوند که منظور آن‌هایی است که تعدادشان طی 30سال و اندیِ گذشته، در حدود 80درصد کاهش یافته است.
فیل‌ها تحتِ حمایتِ قوانین ملی و بین‌المللی هستند اما قاچاق آن‌ها ادامه دارد. بلیک می‌گوید: «ما می‌توانیم به شکار این حیوانات به‌شدت اجتماعی و باهوش ادامه دهیم و شاهد انقراض‌شان باشیم یا راهی برای توقف فعالیت‌های غیرقانونی علیه آن‌ها پیدا کنیم، و هم فیل‌ها و هم سیاره را نجات دهیم.»
