راهنماتو- باور رایجی در میان مردم وجود دارد و آن اینکه موسیقی را به‌صورت ذاتی و غریزی برای سلامتِ روان خوب می‌دانند. درمان‌گرانِ موسیقی نیز بر اثراتِ مثبت موسیقی بر حل مشکلات روان تاکید دارند.
به گزارش راهنماتو، اما پزشکان می گویند واقعیت این است که موسیقی‌دان‌ها، در مقایسه با افرادی که دستی در موسیقی ندارند، بیش‌تر از اختلالاتِ اضطرابی و افسردگی رنج می‌برند. حالا این سوال مطرح است که چطور می‌توان این تعارض را توضیح داد؟
یک تیم بین‌المللی شاملِ محققانی از مؤسسه زیبایی‌شناسیِ تجربی در مؤسسه مکس پلانک در آلمان، ارتباط بین موسیقی و سلامت روانی را با جزئیات بررسی کردند و دریافتند افرادی که دستی بر آتش موسیقی دارند، به‌طور میانگین، به‌لحاظِ ژنتیکی، بیش‌تر از سایرین که در این عرصه فعال نیستند، در معرض بیماری‌های افسردگی و اختلال دوقطبی هستند.
ساختِ موسیقی و مشکلاتِ روانی: رابطه دوطرفه؟
دانشمندان نخستین‌بار در سال 2019 ارتباط بین اشتغال در موسیقی و مشکلات سلامت روان را روی یک جمعیت بزرگ بررسی کردند. در حدود 10500 مشارکت‌کننده سوئدی اطلاعاتی درباره اشتغال‌شان در موسیقی و وضعیتِ سلامت روان‌شان در اختیار محققان قرار دادند.
علاوه‌برآن، این داده‌ها از طریقِ پایگاهِ اطلاعات داده ثبتِ بیمار در سوئد، در اختیار روان‌پزشکان قرار گرفت تا احتمال بیماری‌های روانی در آن‌ها نیز ارزیابی شود. این تحقیق دریافت مشارکت‌کنندگانی که فعالانه در عرصه موسیقی حضور داشتند، بیش‌تر و پرتکرارتر از سایرین، دچار افسردگی و فرسودگی شغلی می‌شدند و علائم روان‌رنجوری را بیش‌تر از دیگرانی که در این عرصه فعالیت نداشتند، نشان می‌دادند.
ازآنجایی که مشارکت‌کنندگان در این پژوهش دوقلو بودند، محققان می‌توانستند اثرات خانوادگی را روی این مسئله بررسی کنند. این اثرات هم شاملِ ژنتیک و هم شاملِ محیط مشترک خانوادگی در دوران رشد کودکان می‌شد. دوقلوها معمولاً هم‌زمان در یک خانواده رشد می‌کنند. علاوه‌برآن، آن‌ها به‌طور کامل یا حداقل تا حد زیادی - بسته به اینکه دوقلوهای تک‌تخمکی یا دوتخمکی باشندـ ژن‌های مشترک دارند.
این تیم دریافت که اشتغال در موسیقی، مثلِ نوازندگی یا آواز، و مشکلاتِ روانی رابطه علی‌ومعلولی ندارند. نویسنده نخست این پژوهش، لارا وسلدیک، از مؤسسه مکس پلانک، می‌گوید: «به‌عبارت دیگر، مردم به دلیلِ مشکلاتِ روانی‌شان نیست که به سراغ موسیقی می‌روند؛ از طرفی به دلیلِ موسیقی نیست که دچار مشکلاتِ روانی می‌شوند. بلکه، این پیوند به عوامل ژنتیکی مشترک و تأثیر محیط خانوادگی مرتبط است.»
رابطه ژنتیکی بین اشتغال به موسیقی و سلامت روان
دانشمندان سپس تحقیقات خود درباره رابطه بین اشتغال در موسیقی و سلامت روان را با استفاده از روش‌های ژنتیکی مولکولی ادامه دادند. آن‌ها تأیید کردند که سویه‌های ژنتیکی‌ای که بر مشکلاتِ سلامت روان اثر می‌گذارند و آن‌هایی که بر اشتغال در موسیقی اثرگذار هستند، هر دو تا حدِ زیادی با هم هم‌پوشانی دارند.
تیم ارتباط ژنتیکی بین اشتغال در عرصه موسیقی و سلامت روان را با استفاده از دی‌اِن‌اِی 5648نفر آزمایش کردند. مشارکت‌کنندگان علاوه‌بر ارائه داده‌های ژنوتیپی، اطلاعاتی درباره میزانِ درگیری‌شان با موسیقی، موفقیت‌های ورزشی و خلاقیت و سلامت روان در اختیار محققان قرار دادند.
شاخص‌های فردی ـ به اصطلاح «امتیازاتِ پلی‌ژنتیک» ـ که بر اساس اطلاعات دردسترس به دست آمده بود، می‌توانست برای اندازه‌گیری خطر ژنتیکی ابتلای مشارکت‌کنندگان به بیماری‌های روانی و همین‌طور گرایش و میلِ ژنتیکی به موسیقی استفاده شود.
تحلیل داده‌ها نشان داد که افرادی که به‌لحاظِ ژنتیکی خطرِ ابتلا به بیماری‌های روانی مثل افسردگی و اختلال دوقطبی در آن‌ها بیش‌تر است، به‌طور میانگین، بیش‌تر در عرصه موسیقی فعال هستند، بیش‌تر تمرین می‌کنند و در سطوحِ بالاترِ هنری و زیبایی‌شناسی موسیقی را اجرا می‌کنند. جالب‌تر اینکه این ارتباط، هیچ ارتباطی به تظاهر یا فقدانِ مشکلاتِ روانی در افراد نداشت.
به‌همین‌ترتیب، مشارکت‌کنندگانی که به‌لحاظِ ژنتیکی گرایش بیش‌تری به موسیقی داشتند، به‌طور میانگین، خطر ابتلا به افسردگی در آن‌ها بالاتر بود و این هیچ ارتباطی به اینکه در حالِ حاضر در موسیقی اشتغال داشته یا نداشته باشند، نداشت.
این یافته‌ها با قوتِ بیش‌تری از این نکته حمایت می‌کند که دقیقاً همان ژن‌هایی که روی اشتغال به موسیقی اثر می‌گذارند، مسئولِ سلامت روان افراد نیز هستند.
مریام موسینگ، از مؤسسه مکس پلانک و نویسنده ارشد هر دو مطالعه، می‌گوید: «ارتباطِ کلی بین نواختن یا ساختنِ موسیقی و سلامت روان بسیار پیچیده است: عوامل ژنتیکی و محیط خانوادگی می‌توانند هم روی گرایش به موسیقی و هم روی سلامت روان اثر بگذارند. علاوه‌برآن، به‌نظر می‌رسد که موسیقی‌دان‌ها ـ کسانی که در عرصه موسیقی فعال هستند ـ به‌لحاظِ ژنتیکی بیش‌تر از سایرین در معرض بیماری‌های سلامتِ روان قرار دارند.
البته، این یافته‌ها احتمال اثرات مثبت موسیقی روی سلامت روان را کنار نمی‌گذارد. اشتغال در موسیقی می‌تواند اثرات مثبت یا درمانی روی فرد داشته باشد. تیم تحقیقاتی هم‌اکنون مشغول بسط دانش خود در این زمینه است و در این میان اثرِ «جریان داشتن» یا «خلسه» را بررسی می‌کند. جریان‌داشتن، به تجربه جذب کامل در یک فعالیت اشاره دارد که در انجام فعالیت‌های فرهنگی مثلِ نواختنِ موسیقی نیز رخ می‌دهد. مطالعاتِ اولیه نشان داده بودند تجربه این حالت ـ حتی زمانیکه عوامل ژنتیکی دخیل باشند ـ می‌تواند اثرِ مثبتی روی سلامتِ روانی داشته باشد
