راهنماتو- آخرین انقراض دستهجمعیِ پرمین (LPME)، بزرگترین انقراض زمین تا به امروز بود که منجر به ازبینرفتنِ 80 تا90درصد از حیات روی زمین شد. علیرغم مطالعات گستردهای که تاکنون انجام شده است، علتِ اصلی تغییراتِ چشمگیر اقلیمی در طی این دوران هنوز مشخص نیست.
به گزارش راهنماتو، اکنون تیمی از دانشمندان برای کشف علت رویداد انقراض دستهجمعی پرمین از طریق مطالعه ذخایرِ جیوهای که در رسوبات استرالیا و آفریقای جنوبی پیدا شده و در بدو امر از آتشفشانهای سیبری سرچشمه گرفتهاند، با هم همکاری میکنند.
این داشمندان میگویند: «اگرچه انقراض جمعی پرمین بیشاز 250میلیون سال قبل رخ داده است اما بین تغییرات اقلیمی آن دوران و تغییرات اقلیمی که هماکنون درحال وقوع است، شباهتهایی وجود دارد.»
آنها میگویند: «بنابراین این مطالعه ازآنجایی حائز اهمیت است که به ما کمک میکند بدانیم در آینده چه اتفاقی برای زمین خواهد افتاد. علت اصلی تغییرات اقلیمی به وارد شدنِ توده عظیمی از کربندیاکسید به داخل جو مرتبط دانسته شده است که متعاقباً به گرمایش سریعِ زمین منجر شد.
دانشمندان بهطور گسترده بر این باورند که گرمایش سریع زمین در دوران پرمین به پدیده حالت آتشفشانی (volcanism) تودهای که در ذخیرهگاهِ عظیمِ گدازه در سیبری رخ داد، مرتبط بوده است؛ اما به دنبال شواهدِ مستقیمی هستند که بتواند این ایده را تأیید کند.
آتشفشانها سرنخهای مفیدی را درباره تغییراتِ زمینشناسی در طی تاریخ بر جای میگذارند. بر اثر فوران آتشفشانی، علاوه بر برونریزیِ عظیمِ گدازه، مقادیر زیادی گاز شاملِ کربندیاکسید و متان، به همراه ذرات و فلزات سنگین، وارد اتمسفر و در سراسر زمین ذخیره شدند.
تریسی فرانک، استاد گروه علوم زمین از دانشگاه کانکتیکات که یکی از همکاران این پروژه است، میگوید: «بااینحال، ربط دادن چیزی مثل این، به رویداد انقراض سخت است. ما زمینشناسان به دنبال مدرکی غیرقابل انکار هستیم تا بتوانیم مستقیم به چنین ارتباطی اشاره کنیم.»
در این مورد، مدرکِ غیرقابلانکار برای دانشمندان جیوه بود، یکی از انواع فلزات سنگین که با فورانهای آتشفشانی مرتبط است. آنها به دنبال مکانهایی بودند که بتوانند ردی از بقایای جیوه را که تاکنون باقیمانده، پیدا کنند.
فرانک توضیح میدهد: «سابقه پیوستهای از تاریخ زمین در رسوبات تهنشینشده در محیطهای دریایی وجود دارد که مانند یک ضبط صوت عمل میکند؛ زیرا رسوبات به سرعت دفن و محافظت میشوند. این رسوبات مقادیرِ زیادی داده درباره انقراض و چگونگیِ پدیدآمدنِ آن در اقیانوسها به ما ارائه میکنند.»
پیدا کردنِ سوابقی تااینحد محافظتشده در روی سطح زمین کار دشوارتری است.
فرانک برای آنکه تصویر روشنتری از تفاوت در سطح زمین و دریا را اراده دهد، توضیح میدهد: «برای مثال کانکتیکات تاریخی غنی از صخرههای 400 تا 500سالهای دارد که دقیقاً در سطح یا در نزدیکی سطح دچار دگردیسی شدهاند؛ علاوهبرآن، رسوبات یخچالیای دارد که قدمتشان به 23000سال قبل برمیگردد. »
فرانک میگوید: «شکاف بزرگی بین این سابقهها دیده میشود. باید خیلی خوششانس باشید که سوابق زمینی به خوبی حفظ شوند و برای همین است که این سوابق به درستی مطالعه نمیشوند؛ زیرا تعداد اندکی از آنها در سراسر زمین وجود دارد.»
اما در همهجای زمین شکافهایی تااینحد آشکار در تاریخ سوابق ضبطشده وجود ندارد و مطالعات پیشین که در مورد انقراض دستهجمعی پرمین انجام شده بودند، تمرکزشان عمدتاً روی مکانهایی در در نیمکره شمالی بود. اما بستر سیدنی در شرق استرالیا و بستر کارو در آفریقای جنوبی دو ناحیه در نیمکره جنوبی هستند که اتفاقاً سوابقی عالی از رویداد انقراض بزرگ را در خود جای دادهاند. این نواحی، در این مطالعه در نظر گرفته شدهاند.
دانشمندان ایزوتوپهای جیوه که در نمونههای این مکانها به دست آمده بود را تجزیهوتحلیل و بعد دادهها را به هم مرتبط کردند.
آنها میگویند: «به نظر می رسد که انتشارات آتشفشانی جیوه همان ترکیباتِ خاص ایزوتوپی جیوه را دارد که در زمان انقراض در خاک این ناحیه انباشت شده بود. با دانستنِ سنِ این رسوبات، میتوانیم با دقتِ بیشتری زمان انقراض را به فورانِ تودهای در سیبری مرتبط کنیم. آنچه این مطالعه را با مطالعات قبلازآن متفاوت میکند، آن است که ما فقط به دنبال جیوه نبودیم، بلکه به دنبال ترکیباتِ ایزوتوپی جیوه که در ارتفاعاتِ نیمکره جنوبی بودند.»
دادههایی که از این مطالعه به دست آمده است قدری گیجکننده است.
زمینشناسان، به عنوان نقطه شروع، زمانبندیِ انقراض بزرگ را، با درجه بالایی از دقت که به کمکِ روشِ تاریخنگاریِ ایزوتوپیِ رادیوژنیک به دست آمد، 251.9میلیون سال قبل تخمین زدند.»
اما در مطالعات قبلی دانشمندان تاریخ رویداد انقراض را 200 تا 60000سال زودتر تخمین زده بودند.
پروفسور کریستوفر فیلدینگ، یکی از همکاران این پروژه، میگوید: «این تفاوت نشان میدهد که این رویداد ضربه بزرگی که ناگهان رخ داده باشد، نبوده است. اینطور نبوده که یکباره یک روز بد برای زمین رخ داده باشد، بنابراین، مدتی طول کشیده تا این رویداد ساخته شود و این با نتایج مطالعات فعلی همخوانی دارد زیرا نشان میدهد که پدیده حالت آتشفشانی علتِ این پدیده بوده است. این نخستین تأثیر بحران زیستی است که روی زمین رخ داده و زود هم رخ داده است. طول کشید تا این تأثیرات به اقیانوسها برسد. درواقع رویدادی که 251.9میلیون سال قبل رخ داد، اوج تخریب وضعیتِ محیطزیستی در اقیانوسها بود که سالها درحالِ وقوع بود.»