راهنماتو- ایلان ماسک، مدیر اجرایی اسپیس‌ایکس، می‌خواهد تا سال 2050 یک شهر میلیون‌ها نفری در مریخ تأسیس کند.
به گزارش راهنماتو، این کار، در سطحِ نجومی بلندپروازانه است زیرا انسان تاکنون پایش به سطح مریخ هم نرسیده است. اما آیا امکان‌پذیر است؟ چقدر طول می‌کشد تا انسان‌ها سیاره دیگری را به‌طور کامل به کنترل خود درآورند و در آن ساکن شوند؟ و آیا اصلاً امکان دارد که انسان‌ها در جهانی خارج از منظومه شمسی مستعمره داشته باشند؟
پاسخ به این پرسش تا حد‌زیادی بستگی به سیاره‌ای دارد که از آن صحبت می‌کنید. در موردِ مریخ، صحبت از یک چارچوب زمانیِ 10ساله لزوماً غیرواقع‌بینانه نیست. سَرکان سیدام، مدیر مرکزِ تحقیقاتی مهندسی فضا و استاد دانشگاه نیوساوث ولز در سیدنی، می‌گوید که سکونت انسان در مریخ در طی چنددهه امکان‌پذیر است.
«من باور دارم که تا سال 2050 ما یک سکونت‌گاهِ انسانی در مریخ خواهیم داشت.»
سیدام مهندس معدن با تخصصِ تحقیق درباره آینده حفاری معدن است. به گفته سیدام، نخستین گام بزرگ برای تأسیس یک سکونت‌گاهِ موفق در مریخ آب است و این آب را می‌توان از یخ یا مواد معدنیِ هیدراته استخراج کرد. او فکر می‌کند که آب کشاورزی و توانایی پرورش غذا روی مریخ را درست مثلِ فیلم «مریخی‌ها» که در سال 2015 ساخته شد، محقق می‌کند و هیدروژن حاصل از یخ و مواد معدنی می‌تواند به مثابه منابع انرژی برای پیشرانِ موشک استفاده شود.
اما اجماع علمی درباره سکونتِ انسان تا سال 2050 بروی مریخ وجود ندارد و سایر دانشمندان نسبت به این اتفاق آن‌قدرها خوش‌بین نیستند. لوئیز فریدمن، مهندس فضانوردی و یکی از مؤسسانِ انجمنِ غیرانتفاعی سیاره‌ای، در سال 2019 گفته بود که سکونت در مریخ در آینده متصور امکان‌پذیر نیست و ریچل سیدلر، دانشمندِ علوم اعصاب در دانشگاه فلوریدا که با فضانوردانِ ناسا کار کرده است نیز گفته بود که مردم دوست دارند درباره سکونت در مریخ خوش‌بین باشند اما به‌نظر «قدری خوش‌خیالی» است.
اما احتمالاً بشر پایش به مریخ خواهد رسید. چین برنامه‌ریزی کرده تا سال 2033 خدمه انسانی به مریخ بفرستد و ناسا امیدوار است که فضانوردانش تا اواخر سال 2030یا اوایل سال 2040 به مریخ برسند. وقتی پای انسان به مریخ برسد، قدم بعد برنامه‌ریزی برای ساختِ سکونتگاه است.
چرخ اقتصاد کلونی مریخ چگونه می چرخد؟
ساختِ سکونتگاه در مریخ تا حدی خودکفایی می‌خواهد اما لزوماً معنایش این نیست که بشر کاملاً از زمین مستقل خواهد شد. سیدام مریخ را با یک جزیره دورافتاد مقایسه می‌کند که نیاز دارید گاهی چیزهایی را به آن منتقل کنید. سیدام می‌گوید: «اغلب تجهیزات و ابزار از زمین ارسال خواهد شد. فکر نمی‌کنم بتوانید یک کامیون روی سطحِ مریخ بسازید.»
مریخ نیاز دارد برای یک سکونتِ طولانی‌مدت چیزی تولید کند تا زندگی در آن به لحاظِ اقتصادی مقرون به‌صرفه باشد. گردشگری فضایی یکی از گزینه‌هاست اما سیدام به استخراج معدنی فضایی به عنوان کلیدی برای موفقیتِ سکونت در مریخ اشاره می‌کند. برای مثال، حفاری فضایی معادن روی سیارک‌های مجاور برای استخراج مواد معدنیِ ارزشمندی مثل پلاتینیوم به منظور ایجاد یک اقتصاد فضایی جدید و تشویقِ سرمایه‌گذاری‌ها و استخراج و بهره‌برداریِ بیش‌تر، پیشنهادی است که او می‌دهد.
چرا مریخ مهمان نواز نیست؟
اگرچه مریخ واقع‌بینانه‌ترین گزینه ما برای سکونت خارج از جو زمین است، اما این همسایه سرخ بهترین گزینه بشر برای سکونت نیست. در حدود 95درصد از اتمسفر مریخ را گاز دی‌اکسید کربن تشکیل می‌دهد؛ هوای آن خیلی سرد است و دمای میانگین آن در حدود 60درجه سلسیوس زیر صفر است. در حدود 8.5ماه طول می‌کشد تا یک سفینه از زمین به مریخ برسد و این سیاره مدام با تشعشاتِ سمی بمباران می‌شود.
خانه‌های مهمان‌نواز بهتری در منظومه شمسی با عنوان سیاره‌های فراخورشیدی وجود دارند. مشکل سیاره‌های فراخورشیدی آن است که خیلی خیلی از ما دور هستند. ما حتی یک سفینه هم به یک سیاره فراخورشیدی نفرستاده‌ایم و تنها کاوشگرانی که از منظومه شمسی خارج شده‌اند، ووییجر 1 و 2 بودند که به‌ترتیب 35 و 41سال قبل سفر بین‌ستاره‌ای رفته‌اند. سیاره‌های فراخورشیدی خیلی دورتر هستند.
فدریک ماریان، اخترفیزیک‌دان سیاه‌چاله‌ها در رصدخانه نجومی استراسبورگ در دانشگاه استراسبورگ فرانسه، می‌گوید: «با تکنولوژی‌های کنونی ما، ده‌ها هزار سال طول می‌کشد تا به نزدیک‌ترین سیاره فراخورشیدی برسیم.»
این زمانِ طولانی سفر سکونت در سیاره‌های خورشیدی را ناممکن جلوه می‌دهد. اما ماریان، که یک شبیه‌ساز کامپیوتری برای سفر بین‌ستاره‌ای را اداره می‌کند، انتظار دارد که با افزایشِ سرعتِ سفینه‌های فضایی به یکی از آن‌ها صعود کند.
سفری که 500سال طول می کشد
ماریان می‌گوید: «ما می‌دانیم که هر صدسال، هر قرن، سرعت وسایل پیشران به توان 10 افزایش پیدا می‌کند. به بیان دیگر، همین‌طور که انسان‌ها با گذشتِ هر قرن یاد می‌گیرند چگونه سریع‌تر و سریع‌تر در فضا سفر کنند، سرعتِ سفر به سیاره‌های فراخورشیدی نیز از ده‌ها هزار سال به هزاران و صدها سال کاهش پیدا می‌کند.»
ماریان طبق یک سناریو پیش‌بینی می‌کند که رسیدن انسان به سیاره‌ای که برای سکونت مهمان‌نوازانه باشد، 500سال طول می‌کشد. سفری که قرار است 500سال طول بکشد به نسل‌های چندگانه انسان نیاز دارد که بسیاری از آن‌ها هرگز در نهایت ساکن سیاره فراخورشیدی نخواهند شد.
شبیه‌سازیِ ماریان پیشنهاد می‌دهد که در حدود 500 انسان برای شروع جمعیت در یک سفینه چندنسلی که قرار است یک کلونی را در سیاره فراخورشیدی شکل بدهد، کافی است. اینکه انسان‌ها چطور باقی عمرشان را در یک سفینه فضایی سر خواهند کرد و چطور بچه‌های آن‌ها از عهده به‌دنیا آمدن و زیستن در یک سفرِ فضاییِ بین‌ستاره‌ای برخواهند آمد، پرسش‌هایی اخلاقی و غیرقطعی را برمی‌انگیزد. و با تغییرات اقلیمی و سایر چالش‌های زمینی که پیش از آغاز یک سفرِ بین‌ستاره‌ای می‌توانند انسان‌ها را منقرض کنند، تضمینی وجود ندارد که یک کلونی فراخورشیدی شکل پیدا کند.
