راهنماتو- یک گردن‌آویز از جنس دندان گوزن که در حدود 20000سال قبل در معرض دی‌اِن‌اِی قرار گرفته بود، سرنخ‌های تازه‌ای درباره زنی باستانی که از آن استفاده می‌کرده، به دست داده است.
به گزارش راهنماتو، این دندان که به احتمال زیاد به عنوان گردن‌آویز از آن استفاده می‌شده، احتمالاً دی‌اِن‌اِی را از طریق عرق و به واسطه ساییده شدن به گردن و ناحیه سینه این فرد جذب کرده است.
ماری سورِسی و همکارانش از دانشگاه لید در هلند توانستند بدون آنکه آسیبی به دندان وارد شود، از طریق فرایندِ جدیدی که توسعه آن 8سال طول کشیده است، دی‌اِن‌اِی را استخراج کنند.
غار دنیسوان
سورسی می‌گوید این تکنیک می‌تواند جزئیاتِ بی‌سابقه‌ای درباره رسومِ اجتماعی و نقشِ جنسیت در جمعیت‌های باستانی را در اختیارشان قرار دهد. گردن‌آویز در غارِ دِنیسُوا در سیبریِ روسیه کشف شد؛ این غار به مدت بیش‌از 300000سال توسطِ گونه‌های مختلف انسان‌تبارها اشغال شده است.
نویسنده همکار این مقاله، النا اِسِل، زیست‌شناسِ مولکولی که در مؤسسه مکس‌پلانک در لیپزینگ آلمان روی دی‌اِن‌اِی باستانی کار کرده است، می‌گوید: «تقریباً مثل این است که یک ماشین سفر در زمان را باز کنید. با هر نمونه ما توانستیم قدری بیش‌تر درباره نحوه زیست این مردمان بیاموزیم و استنباط‌های بیش‌تری درباره آن‌ها بکنیم.» تا‌پیش‌از این پیوند دادن ابزار و جواهرات به انسان‌ها ناممکن بود، مگرآنکه این اشیاء نزدیک محلِ تدفین پیدا شده بودند.
اسل و همکارانش از طریقِ خیساندنِ گردن‌آویزِ باستانی در محلول نمکی که مدام گرمای آن افزایش پیدا می‌کرد، توانستند دی‌اِن‌اِی را از منافذ گردن‌بند استخراج کنند؛ این کار تغییری در گردن‌آویز ایجاد نکرد. به محضِ استخراج، ماده ژنتیکی توالی‌یابی و با مجموعه‌های دیگر دی‌اِن‌اِی باستانی مقایسه شد.
دیاِیاِی میتوکندری ـ که از مادر به فرزند منتقل می‌شود ـ از گردن‌آویز به دست آمده و نشان می‌دهد که این شیء قدمتی در حدود 19000 تا 25000سال دارد و دندان نیز به یک واپیتی تعلق دارد که به نامِ گوزنِ اِلک نیز شناخته می‌شود.
تجزیه‌وتحلیل هسته دیاِیاِی که از این شیء تزئینی به دست آمده نشان می‌دهد که این گردن‌آویز را یک زنِ هوموساپینس، با آرایشِ ژنیِ شبیه به افرادی که در همان زمان در اوراسیا زندگی می‌کردند اما تا‌پیش‌از این آن‌ها را فقط به واسطه بقایایی می‌شناختیم که در شرقی‌ترین نقاط سیبری پیدا شده بودند، استفاده می‌کرده است.
نویسنده همکار این پژوهش، اِلنا زاوالا، متخصص ژنتیک که در دانشگاه کالیفرنیا کار می‌کند، می‌گوید این تکنیک می‌تواند انسان‌های باستانی را به «ابزاری که خلق کرده‌اند» پیوند دهد اما برخلافِ سایر روش‌ها به این اشیاء لطمه‌ای وارد نمی‌کند.
با‌این‌حال برخی انتقادها به این روش وجود دارد. دی‌اِن‌اِی مدرن به راحتی می‌تواند اشیاء را آلوده و تجزیه‌وتحلیل آن‌ها را دشوار کند. و حتی برای تمیزترین نمونه‌ها، استخراج دی‌اِن‌ای روشی زمان‌بر است، به تکنولوژی پیچیده نیاز دارد و باید در آزمایشگاه‌های مخصوص انجام شود.
اسل و همکارانش در حالِ ساده‌سازیِ روش‌شان هستند. درضمن، باستان‌شناسان می‌توانند با پوشیدنِ دستکش، زدنِ ماسک و قرار دادنِ سریعِ نمونه در یخچال از آلودگی کم کنند.
