راهنماتو- کارشناسان مرمتِ آثار باستانی در موزه واتیکان یکی از فرورفتگیهای سالنِ دایرهای این موزه را داربستبندی کردهاند تا به دور از انظار عمومی دوده و غبارِ قرنها را از روی بزرگترین مجسمه برنزیِ جهان باستان ـ مجسمه طلاییِ هرکول ماستای ریگتی ـ بزدایند.
به گزارش راهنماتو، مجسمه 4متریِ خدایِ قدرتِ نیمه-انسانِ رومی، بیشاز 150سال است که در این فرورفتگی ایستاده و به دلیل پوشش تیرهای که طی سالها روی آن نشسته است، بهندرت توانسته توجه بازدیدکنندگان را در میانِ سایر آثار باستانی به خود جلب کند.
کشفِ این مجسمه غولپیکر در سال 1864 و در جریان کار بروی ویلای یک بانکدار در نزدیکی میدانِ کامپو دی فیوری، عناوین اخبار را در سراسر جهان به خود اختصاص داد.
یکی از بازدیدکنندگانی که همان زمان از این شگفتی جهان باستان بازدید کرد، پاپ پیوس نهم بود که بعدها آن را به مجموعه پاپی افزود. این مجسم که هرکول را بعد از اتمام کارش نشان میدهد، نام خانوادگیِ پاپ ـ ماستای ـ و نامِ بانکداری که مجسمه در ویلایش پیدا شد ـ پیرترو ریگتی ـ را در عنوان خود یدک میشود.
قدمت این مجسمه از پایان قرن اول تا شروع قرن سوم تخمین زده شده است. هرکولِ سربهفلککشیده حتی در زمانِ خودش هم قابل احترام بود. کلودیا والری، مدیر بخشِ آثار باستانی یونان و روم در موزه واتیکان، میگوید: کتیبه FCS که روی سنگی از جنس مرمر تراورترن ثبت شده و به همراه مجسمه دفن شده است، نشان میدهد که صاعقه به مجسمه خورده است. درنتیجه، مجسمه بر اساس آیینهای رومی که صاعقه را به عنوانِ وسیله بیانِ نیروهای الهی میدیدند، در یک صحنِ مرمرین دفن شده است.
حروفِ FCS برگرفته از یک عبارتِ لاتین [fulgur conditum summanium] است که یعنی «اینجا یک صاعقۀ سومانی دفن شده است.» سومانوس خدای صاعقه شبانه در روم باستان بود. رومیهای باستان باور داشتند که نهتنها هر شیئی که به آن صاعقه زده آغشته به الوهیت میشود بلکه نقطهای که صاعقه خورده و جایی که این شیء دفن شده نیز همین حالت را دارد.
جیاندومینیکو اسپینولا، باستانشناسِ موزه واتیکان، میگوید: «گفته شده که بعضی اوقات موردِ اصابتِ صاعقه گرفتن عشق و همینطور ابدیت را ایجاد میکند. هرکول ماستای ریگتی به دلیلِ آنکه مورد اصابت صاعقه قرار گرفت، به ابدیت رسید، این شئ مقدس دانسته میشد که باعث شد تا 150سال قبل محافظت شود.»
محلِ دفنِ مجسمه از روکشِ طلای آن محافظت کرده اما درعینحال باعث تجمع کثافت روی مجسمه شده است که زودونِ آن کاری ظریف و زمانبر است. بالترا میگوید: «فقط یک راه هست و آن کار کردن با ظرافت به کمکِ عینکهای ذرهبینی است تا بتوان ذره ذره لایههایی که روی مجسمه شکل گرفته را زدود.»
کار زودونِ موم و سایر موادی که در قرن نوزدهم برای بازسازی به آن افزوده شده بودند، تمام شده است. مرمتگران اکنون میخواهند قالب تازهای از رزین بسازند و آن را جایگزینِ تکههایی از مجسمه که در گذرِ زمان مفقود شده است، بکنند.
یکی از یافتههای حیرتانگیزی که در طی ترمیم مجسمه حاصل شد، مهارتِ فلزکاران در ذوب کردنِ جیوه در طلا و ساختنِ سطحی طلاکاریشد با دوام بیشتر بود.
اولدریکو سانتاماریا، استادِ دانشگاه توسچیا در ایتالیا میگوید: «تاریخ این اثر به واسطه طلاکاری نقل میشود ...این یکی از فشردهترین و مستحکمترین طلاکاریهایی است که تاکنون پیدا شده است.»