راهنماتو- پژوهشگرانِ اروپایی در مطالعهای که به تازگی منتشر شده است، میگویند که یک دایناسور درنده غولپیکر که با اسپینوسورها مرتبط بوده، احتمالاً با منبسط کردنِ فکِ پایینی، درست مثلِ کاری که «پلیکانها» میکنند، طعمههایش را وارد دهان میکرده است.
به گزارش راهنماتو، اما یافتههای تازه برخی دیرینهشناسانی که میگویند فسیلها به صورتِ غیرقانونی از برزیل گرفته شده و باید به خاستگاهِ خود بازگردانده شوند را ناراحت کرده است.
دایناسوری که در مرکز گفتوگوها قرار دارد Irritator challengari نام دارد که عضوی از خانواده دایناسورهای اسپینوسور است. اسپینوسورها، گروهی از دایناسورهای دوپا، گوشتخوار با دمهای بلند و پوزههایی شبیه به کروکودیل بودند. این گونهها حداکثر تا 6.5متر رشد میکردند و نخستینبار در سال 1996 از روی فسیلِ 115میلیونسالهای که در بسترِ آرارایاپ در شمالشرق برزیل پیدا و سپس سراز آلمان درآورد، شناسایی شدند. این فسیلها اکنون در موزه تاریخ طبیعیِ اشتوتگارت در آلمان نگهداری میشوند.
در مطالعه تازهای که در نشریه Palaeontologia Electronica منتشر شده است، محققان جمجمه i. challengeri در اشتوتگارت را به صورتِ دیجیتالی بازسازی و کشف کردند که فکِ پایینیِ این گونه میتوانسته از طرفین باز شود و حلقِ جانور، ناحیهای در پشتِ بینی و دهان او را، باز و منبسط کند. محققان در این پژوهش اظهار میکنند که این درست شبیه به کاری است که پلیکانها با منقار پایینیشان میکنند تا بتوانند ماهیهای کوچک را مثلِ قاشق وارد دهانشان کنند که نشان میدهد i. challengeri هم به همین شکل تغذیه میکرده است.
تحلیلهای تازه همچنین نشان میدهد که به علتِ جایِ قرار گرفتنِ چشمها، i. challengeri پوزهاش را به صورتِ طبیعی در زاویه 45درجه نگه میداشت و میتوانست گازهای سریع اما ضعیف از طعمه بگیرد. ترکیبِ همه این ویژگیها با همدیگر، نشان میدهد که دهان جانور برای برداشتِ سریعِ طعمه از آبهای کمعمق بسیار مناسبسازی شده بود.
جدالِ فسیلی
سفرِ i. challengeri از برزیل به آلمان، سفری مناقشهبرانگیز است. این فسیلها توسطِ حفارانِ تجاریِ غیرعلمی از زمین استخراج و قبل از سال 1990 که برزیل صادراتِ علمی به کشورهای دیگر را محدود کرد، به موزه اشتوتگارت فروخته شدند. درنتیجه، محققانِ این مطالعه باور داشتند که این فسیلها به صورتِ قانونی به آلمان تعلق دارد.
خوآن کارلوس سیسنِروس، دیرینهشناسی که با دانشگاه پیائویی در برزیل همکاری میکند، میگوید: «برطبق یک قانون قدیمیتر که به سال 1942 بازمیگردد، فسیلهای برزیل، اموال فدرال محسوب میشوند و فروشی نیستند که یعنی این فسیل بهلحاظِ فنی توسطِ حفارانِ تجاری که آن را فروختهاند، به سرقت رفته است.» او میافزاید: «خرید شیء دزدی شما را مالک آن نمیکند.»
سیسنِروس و دیگران باور دارند که این مسئله نمونهای از استعمار علمی است. او میگوید: «اینکه این دایناسور میراث برزیلی است که به پیشرفت علم در یک کشور اروپایی کمک کرده است با معنای استعمار که استفاده از منابعِ باارزش کشورهای دیگر به نفعِ کشورِ ثروتمند است، همخوانی دارد.» او میافزاید، انتشار مطالعاتی که بر مبنای فسیلهای غیرقانونی انجام شدهاند، به اعتبار بخشیدن به استعمارگری کمک میکند و امکانِ خدمتِ کشورهای فقیرتر به علم را کمتر میکند.»
به دنبال انتشار این مقاله علمی، دیرینهشناسان و مشتاقان فسیل در رسانههای اجتماعی هشتگی را با عنوانِ #IrritatorBelongstoBR راه انداختند. این مقاله نیز به صورتِ موقتی از نشریهای که در آن منتشر شده بود برداشته شد اما دوباره منتشر شد.
پاول استوون، دانشجوی حقوق در ژنو که در این مطالعه مشارکتی نداشته است، میگوید: «این پاسخِ آنلاین احتمالاً «شکلی از خشمِ دیرهنگام» از سمتِ فرهنگِ استعمارِ علمی است که سالیان دراز در حوزه دیرینهشناسی بررسی نشده است.