راهنماتو- از فرانسه گرفته تا ایران، اندونزی و استرالیا، زندگی اجداد باستانی ما بر روی دیوارهای غارهای تاریک نقاشی شده است، شبح هایی به ظاهر بی حرکت با رنگ های خاکی که بازتابی از تجربه زیسته بسیار دور ماست.
به گزارش راهنماتو، با این همه در سالهای اخیر، باستانشناسان به تکاپو افتاده اند که شاید این تصاویر به ظاهر ساده و خشک، بازنمایی صحنه های پویایی از زندگی واقعی باشد که تاکنون بدان توجه نکرده ایم. درواقع، به نظر می رسد چیزی که امروزه با نام انیمیشن می شناسیم و اختراع قرن 19 تصور می شود، ریشه در آثار هنری باستانی دارد.
در اوایل سال جاری، بررسی مجموعهای از حکاکیهای سنگی از حیوانات عجیب و غریب با بدنهای در هم آمیخته در استرالیا، گمانهزنیها را در مورد اولین شکلهای انیمیشن برانگیخت. با استفاده از مدلهای سهبعدی و نرمافزار واقعیت مجازی برای زنده کردن حکاکیهای باستانی، تیم باستان شناسان استدلال کردند که این آثار هنری سنگی اگر در نور آتش دیده شوند ممکن است بازنمایی پویا از حیوانات در حال حرکت باشند.
اگرچه این آثار هنری ماقبل تاریخ ممکن است با انیمیشن های فوق واقعی که امروزه ما را سرگرم می کند فاصله زیادی داشته باشند، اما از این جهت که میل انسانی ما برای درک، بازنمایی و بازآفرینی تحرک در زندگی را نشان می دهد، بسیار مهم است.
سفال شهر سوخته سیستان؛ قدیمی ترین ابزار انیمیشن
یکی از شگفت انگیزترین بازنمایی تجربه زیسته انسان به صورت انیمیشن را می توان بر روی یک سفال مشهور بدست آمده از «شهر سوخته» سیستان، دید. در این محوطه باستانی در حنوب شرقی ایران، محققان یک جام ساده را پیدا کردند که حاوی طرحهای قرمز سوختهای از یک بز در حال جهش بود که با چرخاندن گلدان زنده میشود - بسیار شبیه یک زئوتروپ مدرن قرن نوزدهم.
در پنج تصویر متوالی، بز شاخدار برای خوردن برگهای درختی که ممکن است نمایانگر درخت زندگی باشد، می پرد. اما باستان شناسان تنها سال ها پس از کشف این گلدان در سال 1967، این نقاشی ها را به عنوان مجموعه ای از یک انیمیشن تشخیص دادند.
تاریخ گذاری نشان می دهد که گلدان سفالی که در حال حاضر در موزه ملی ایران به نمایش گذاشته می شود، حدود 5200 سال قدمت دارد و برخی ادعا می کنند که می تواند یکی از قدیمی ترین نمونه های انیمیشن باشد. به نظر می رسد سفالگران پیش از تاریخ ایرانی خیلی قبل از اینکه مخترعان قرن نوزدهم زئوتروپ را بسازند، بر مفاهیم اولیه انیمیشن و تداوم دید تسلط داشتند.
لیلا هنری، انیماتور و محقق هنر ایرانی در دانشگاه گریفیث استرالیا، در سال 2018 در مجله Animation Studies میگوید: «این سفال نشان میدهد که انسانها برای هزاران سال مجذوب حرکت حیوانات بودهاند و برای گرفتن مجموعهای از تصاویر متوالی انرژی صرف کردهاند.»
غار شووه در فرانسه؛ انیمیشنی 32000 ساله با سکانس های متعدد!
در داخل غار شووه در فرانسه یک صحنه شکار بیش از 10 متر (33 فوت) وجود دارد که مملو از اسب و گاومیش کوهان دار است. در این صحنه باشکوه، شیرهای کوهی نیز وجود دارند که به شکل جالب توجهی در صحنه ای هستند و سپس ناپیدید و دوباره در جایی دیگر از صحنه پدیدار می شوند. در این پرده شگفت انگیز به نظر می رسد که شیرها در یک صحنه پویا در حال تعقیب طعمه های خود هستند. دانشمندان می گوند منظره تاریک غاز می توانسته به زیبایی پویایی تصویر را به رخ بکشد، زیرا بر اساس امکانات آن زمان وقتی مشعل را از سمتی به سمت دیگر دیوار ببریم، تدوام در تحرک نقاشی های را مشاهده خواهیم کرد؛ چیزی شبیه به یک انیمیشن.
غار سولاوسی اندونزی؛ قدیمی ترین انیمیشن داستانی
در اندونزی، حدود 12000 سال قبل، مردم جزیره سولاوسی مناظر پانورامایی را نقاشی کردند که بر روی دیوارهای آهکی کشیده شده بود که موجودات ماوراء طبیعی را در حال دنبال کردن گاومیش ها نشان میدهد که تصور میشود قدیمیترین انیمیشن داستانی است که تاکنون یافت شده. روایتی هیجان انگیز و داستانی از یک رویداد عجیب آن هم در جزیره ای دور افتاد در منطقه استوا.