راهنماتو- چه کسی است که حتی یکبار به زندگی کردن در عصر دایناسورها و اینکه چه شکلی خواهد بود، فکر نکرده باشد؟ حتماً در تیررس نگاهتان مناظرِ شگفتانگیزی داشتید، اما قطعاً این مناظر ترسناک هم بودهاند، مخصوصاً اگر بدانید که شما در عصر دایناسورها به انتهای زنجیره غذایی نزدیک و یک لقمۀ چرب و لذید برای تیرانوسوروس و پتروسورها - یا خزندهبالها - محسوب میشدید.
به گزارش راهنماتو، اکنون، ما بهلطف تحقیقات دانشگاه کویینزلند میدانیم که عصرِ کرتاسه ترسناکتر از چیزی که فکر میکردیم، بوده است. ترسناکترین خزندهبالی که تاکنون پیدا شده، خزندهبالی به نام Thapunngaka shawi است که ویژگیهای آن در آگوست سال 2021 در نشریه Vertebrate Paleontology توصیف شده است.
تیم ریچاردز، از آزمایشگاه دایناسور در دانشگاه کویینزلند و یکی از نویسندگان این مقاله میگوید: «آن دوران میتوانست بسیار وحشتناک باشد. این موجودات سایهای بزرگ روی دایناسورهای کوچولویی که از ترس میلرزیدند، میانداختند، و صدای آنها وقتی درمیآمد که دیگر خیلی دیر شده بود.»
این یافتهها بسیار قابلتوجه هستند. خزندهبالها، استخوانهای نسبتاً نازک، توخالی و سبکی داشتند که برای فسیلشدن مناسب نبود. ریچاردز میگوید: «اینکه از این حیوانات فسیلی برجای مانده، شگفتانگیز است. تعداد خزندهبالهایی که در استرالیا ثبت شدهاند، بر اساسِ استانداردهای جهانی، بسیار محدود است؛ اما کشفِ یک نوع از این خزندهبالها، به نامِ Thapunnaka به فهم ما از تنوع این گونه کمک بزرگی میکند.»
مجموعهدارِ فسیل، لِن شاو، در سال 2011 در شمال ریچموند در استرالیا، فسیل این خزندهبال را کشف کرد که به همین علت بخشی از نامِ این جانور از نام او گرفته شده و بخش دیگر که جنس آن را نشان میدهد، کلمهای بومی است. نام این جانور به معنای «شاوِ دهان-نیزهای» است. این فسیل، یک فسیل کامل از یک خزندهبال نیست؛ بلکه فقط بخشی از یک منقار از فکِ پایینی این جانور است که دانشمندان بر اساس آن، ویژگیهای بیشتری از این گونه را استنتاج کردهاند.
محققان میگویند که خزندهبالها را نباید با پرندگان باستانی اشتباه گرفت. «اگرچه خزندهبالها میتوانستند پرواز کنند؛ اما شبیه پرنده یا حتی خفاش نبودند ـ خزندهبالها درواقع گروهی از خزندگانِ موفق و بسیار متنوع بودند. آنها نخستین حیواناتِ دارای مهرههای پشت بودند که به خوبی پرواز میکردند.» Thapunngaka یک نوع از این خزندهبالها به نامِ «پرندهدست» (Anhanguer) بوده که در آخرین روزهایی که دایناسورها روی این سیاره زندگی میکردند، در سراسر کره زمین سلطه داشتند.
ریچاردز میگوید: «T.shawi با آن دهانِ نیزه-مانند و طول بالهایی که به 7متر میرسید، قطعاً بسیار رعبآور بوده است. این گونه در اصل یک جمجمه با گردنی دراز بود که به یک جفت بال بلند پیچ شده بود.»
این پرنده سری به طول یکمتر داشت و بدیهی است که 40دندانِ برنده در فکِ او جای میگرفت. محققان میگویند فک و دندانهای این هیولا برای گرفتنِ ماهی از دریایِ قدیمیِ اِرومانگا در کوییزنلند مناسب بوده است.
محققان میگویند که T. shawi یک برآمدگیِ استخوانی در فکِ پایینی داشته که بزرگتر همین استخوان در پرندهدستانی است که تاکنون کشف شدهاند. او احتمالاً یک استخوانِ تاج-شکل نیز روی فک بالایی داشته است. دانشمندان میگویند: «این استخوانهای برآمده احتمالاً در دینامیکِ پرواز این پرندگان نقش ایفا میکردند.»