راهنماتو- کنایه بیرحمانهایست که درست در سنی که بارداری و بچهدار شدن برای زنان آسانتر میشود، بسیاری از آنها علاقهای به این کار نشان نمیدهند. اما بسیاری نیز نمیدانند که افزایش سن چه تأثیری روی باروری میگذارد.
به گزارش راهنماتو، تارون جین، متخصص غدد جنسی و مدیر یک مرکز باروری در شیکاگو، میگوید: «میانگین سن باردار شدن در زنان در حال افزایش است. علتش آن است که زنان در هنگامی که امکان بارور شدن در نقطه اوج خود قرار دارد، مشغول کار و تحصیل هستند.»
او میگوید: «با افزایش سن، باروری کاهش و سقط جنین و احتمال بهدنیا آمدنِ نوزادانِ ناقص افزایش پیدا میکند. هرچه زنی سناش بالاتر برود، این مسیر دردناکتر میشود.»
واقعیت این است: برطبق کالج متخصصین زنان و مامایی در آمریکا، باروری زنان یا توانایی زنان برای باردار شدن در اواخر دوران نوجوانی و دهه 20 در بالاترین نقطه قرار دارد. با شروع 30سالگی میزان باروری کاهش پیدا میکند و بعد از 35سالگی این کاهش سرعت میگیرد. احتمال باروری زنان ظرف یکسال تلاش؛ قبل از 30سالگی 85درصد است که این رقم در 30سالگی به 75درصد کاهش پیدا میکند، در 35سالگی به 66درصد و در 40سالگی به 44درصد میرسد.
ساندرا آن کارسون، متخصص غدد جنسی و ماما-متخصصزنان در دانشگاه ییل میگوید: «باروری روی یک طیف قرار میگیرد.»
چه چیزی باعثِ کاهشِ میزان باروری در زنان میشود؟
برخلافِ مردان که هر 72روز اسپرمهای تازه تولید میکنند؛ زنان در هنگام تولد با همه تخمکهایی که در طول عمرشان میتوانند داشته باشند، متولد میشوند. این رقم یک تا دومیلیون تخمک در تخمدانها در بدو تولد است. این مقدار در سن بلوغ به 300000 تا 500000 کاهش پیدا میکند و از آن زمان به بعد هر ماه از تعداد تخمکها کم میشود. در طی سالهایی که زنان پریود را تجربه میکنند، هر ماه تخمکهایشان را از دست میدهند. جین میگوید: «بسیاری از زنان به اشتباه فکر میکند که هر ماه یک تخمک از دست میدهند اما این رقم 10 تا 20تخمک در ماه است.»
وقتی یک تخمکِ بالغ در دوران تخمکگذاری از تخمدان آزاد میشود، یک پنجره زمانی 12 تا 24ساعته برای بارور شدن توسطِ اسپرم باز میشود. جین توضیح میدهد: «سایر تخمکها از طریق فرایندی به نام آپاپتوز - مرگ سلولها ـ از بین میروند.» تا هنگامی که زنان به سن 37سالگی میرسند، تخمکهای آنها به 25000عدد کاهش پیدا میکند و در سن 51سالگی، او فقط 1000تخمک در تخمدانهایش خواهد داشت.
اما فقط تعداد تخمک نیست که روی باروری اثر میگذارد. کیفیت تخمکها نیز مهم است. ژوزف هیل، متخصص غدد تولیدمثلی و باروری در مرکز باروی نیوانگلند میگوید: « تا سن 45 تا 50سالگی، بسیاری از تخمکهایی که در تخمدان باقی ماندهاند به لحاظِ کروموزومی ناهنجاری دارند. بسیاری از تخمکهایی که ناهنجاریهای کروموزومی دارند اجازه باوری را نمیدهند. از آن تعداد که اجازه میدهند، بسیاری به جنین تبدیل میشوند و در رحم کاشته میشوند. از آن تعدادی که در رحم کاشته میشوند، 70درصد در 11هفته اول بارداری سقط میشوند.»
کارسون میگوید: «بنابراین تعداد تخمکهایی که به لحاظِ کروزومی سالم هستند با افزایش سن کاهش پیدا میکند. هرچه سن بالاتر میرود، تعداد تخمکهایی که ناهنجاریهای ژنتیکی دارند افزایش پیدا میکند و هر ماه بعد از تخمکگذاری درصد بیشتری از تخمکهای ناهنجار در تخمک باقی میمانند.» درمقایسه با زنان، کیفیت اسپرم نیز با افزایش سن در مردان کاهش پیدا میکند، اما برطبقِ انجمن طب باروری در آمریکا، مردان سقف سنی برای پدر شدن ندارند.
کارسون میگوید: «اما نکته اینجاست که مردان با افزایش سن دچار مشکلاتی در فیزیکِ اندام تناسلی میشوند که امکان باروری را به این ترتیب کم میکند و معمولاً میل جنسی آنها با افزایش سن کاهش پیدا میکند؛ درعوض میل جنسی زنان با افزایش سن افزایش پیدا میکند و امکان بچهدار شدن در آنها کمتر میشود.»
ژنتیک نیز روی باروری و مرگِ تخمکها اثر دارد. جین توضیح میدهد که ذخیره تخمکی برخی زنان با نرخ سریعتری در مقایسه با زنان دیگر کاهش پیدا میکند. او توضیح میدهد که رحم پیر نمیشود، فقط تخمکها هستند که تحت تأثیر قرار میگیرند، برای همین زنان در سنین بالاتر هم میتوانند با اهدای تخمک بارور شوند.
سبک زندگی مثل سیگار کشیدن هم روی تخمکها اثر منفی میگذارد. سیگاریها خیلی زودتر از غیرسیگاریها یائسه میشوند. چاقی نیز تأثیرات منفی روی باروری دارد. نتیجه یک تحقیق کانادایی نشان میدهد که توده بدنیِ بینِ 35 تا 39، تا 22درصد احتمال باروری را در هر چرخهای از پریود کاهش میدهد.
تاریخچه بیماریهای مقاربتی، عفونتهای منتقله از راه جنسی و ..نیز میتوانند روی باروری اثر بگذارند. بیماریهای هورمونی مثلِ سندروم تخمدانِ پلیکیستیک ـ که شاخصهاش افزایش غیرمعمولِ سطح هورمونهای مردانه در بدنِ زنان، افزایش وزن و مقاومت انسولینی است ـ میتوانند روی باروری اثر بگذارند.
درنهایت، متخصصان پیشنهاد میدهند که زنان اگر توانایی باروری قبل از 35سالگی را ندارند، تخمکهایشان را فریز کنند تا در موقعِ لازم از آنها استفاده کنند.