راهنماتو- کتابهای داده یک ورودی شگفتانگیز دارند ـ نخستین قربانیِ قتلِ ثبتشده در غاری در جنوبغربی فرانسه. این فرد که احتمالاً بر اثر اصابت یک جسم با سطحی تخت، مانند یک تبر سنگی، کشته شده است، موضوع مطالعه جدید باستانشناسان است.
به گزارش راهنماتو، آنچه این قتل را وحشتناکتر میکند آن است که به گفته دانشمندانِ باستانشناسی یکماه طول کشیده تا زخمی که بر اثر شدتِ ضربه این جسمِ تخت به جمجمه وارد شده او را از پا دربیاورد.
این خشونتِ اولیه هوموساپینسها ـ یا انسانهای خردمند ـ که غیرمعمول هم نبوده است، در پناهگاهِ صخرهایِ معروفِ کرو-ماگنون در دره وِزِرین در دوردوین پیدا شده است. در مجموع بقایای 8هومو ساپینس _ که به نامِ کرو-ماگنون نامگذاری شدهاند ـ و به 31000تا33000سال قبل برمیگردند در این غار پیدا شده است. این 4بزرگسال و 4کودک اولین شواهدِ حضور انسان مدرن در اروپا هستند که تاکنون کشف شدهاند. اوایل سال میلادی جاری، چهره یکی از این افراد به نامِ کرو-ماگنون شماره 1، بهصورت دیجیتالی بازسازی شد که از وجود یک تومور خوشخیم در ناحیه پیشانی او پرده برداشت.
کرو-ماگنونها اولین انسانهایی بودند که در دوره پارینهسنگیِ فوقانی، بینِ 40000تا10000سال قبل، در اروپا زندگی میکردند. آنها به لحاظِ آناتومی ظاهری شبیه به انسانهای مدرن امروزی داشتند.
شکستگیِ پیشازمرگ
بر اساس مطالعه منتشر شده در نشریه فرگشت انسان، جمجمه شکسته که از بقایای انسان باستانی باقی مانده است، قبل از مرگ ضربهای شدید را دریافت کرده و احتمالاً فقط مدتِ کوتاهی قبلازمرگ زنده مانده است. محلِ آسیب نشان میدهد که خشونتهای بینفردی در میان گروههای ابتدایی انسانها وجود داشته است و شیوهای که بقایا دفن شدهاند اطلاعاتِ بیشتری را درباره مراسم تدفین در این دوره در اختیار محققان قرار میدهد. در میان استخوانهای پیداشده در این محل، جمجمهای با نقصِ مشکوک وجود دارد. تحلیلهای قبلی به نتایج متضادی درباره نحوه آسیبرسیدن به جمجمه رسیده بودند. برخی محققان باور داشتند که این ضربه قبل از مرگ رخ داده اما برخی دیگر معتقد بودند که پارگی و فرسایشِ استخوان بر اثر حمله پسازمرگ ایجاد شده است.
محققان از تصاویر توپوگرافی کامپیوتری با رزولوشن بالا برای بازسازی مدل سهبعدیِ جمجمه استفاده کردند. آنها متوجه شدند که «سطحِ شکستگی ...نرم و موجدار، درست شبیه به شکستگیهای پیشازمرگ است.» این نشان میدهد که شکستگیِ جمجمه اندکی قبل از مرگ رخ داده بوده است.
محققان با مقایسه ضربههایی که قبل از دوران آنتیبیوتیکها به جمجمه وارد شده است، تصویری واضحتر از چگونگی از بین رفتنِ این فردِ بدشانس پسازمرگ ترسیم کردند. برای مثال، آنها دریافتند که تشکیل فیبرهای استخوانی متخلخل درست شبیه همانهایی بود که در استخوان جمجمه قربانیان جنگهای داخلی در آمریکا شکل گرفته بود. در این موارد سربازان فقط مدتِ کوتاهی قبل از دچار شدن به مننژیت زنده مانده بودند. احتمالاً آنها بر اثر ضربه دچار عفونت باکتریایی و تورم در زیرِ مننژهای مغز شده بودند.
نویسندگان این مقاله نوشتهاند: «مرگ، قبل از حالتِ کما و اغما، و گاهی با چندینبار تشنج، چندهفته تا یکماه بعد از ضربه اتفاق افتاده است.» درمانشدنِ محدود محل ضربه نشان میدهد که این قربانی سریع از بین نرفته بلکه یکماه بعد از جراحت جان باخته است.
محققان نتیجهگیری میکنند که این قربانی بر اثر ضربه اتفاقی نمرده بلکه جای ضربه که بالاتر از لبه کلاه است، نشان میدهد که او مورد حمله قرار گرفته است. آنها میافزایند: «آسیب به جمجمه ظاهری شبیه وارد کردنِ ضربه با نیرویی با سطح صاف و شیئی بالبههای صاف دارد. این شیء، ابزار یا سلاحِ نوکتیز نبوده است. بهعبارتدیگر، محل آسیب بیشتر شبیه خردشدن (Chop) است تا برشدادن.» محققان میگویند که احتمالاً ضربه به کمکِ تبر سنگی وارد شده است.
خشم و خشونت: عوامل فرهنگی و محیطی یا ذاتِ قاتل؟
بااینکه این یافتهها به درک ما از وجود خشونت در میانِ هوموساپینسها کمک میکند و نشان میدهد که درگیریهای مرگبار بخشی از زندگی در میان نخستین اجداد انسان در اروپا بوده است، اما فقدانِ آسیبهای مشابه در میان سایر افرادی که در این محوطه زندگی میکردند، نشان میدهد که این مورد احتمالاً منفرد بوده و نمیتوان گفت که یک قتلعام در این ناحیه رخ داده است.
این تصور که پرخاشگری مردانه محصول تدریجیِ تکاملِ طولانی است، روایتی رایج در ادبیات عامیانه و علمی است. اما یافتههای اخیر که از جمجمه کرو-مگنان به دست آمده است این ایده را رد میکند. این مطالعه نشان میدهد که همان موقع که اجداد انسان وارد اروپا شدند، درگیری بخشی از زندگیشان بوده است.
بنابراین، اهمیت دارد که این حادثه را در جدول زمانیِ بزرگتر تکامل بررسی کنیم. این حادثه با فاصله کمی از اولین ابرازهای هنریِ هوموساپینسها رخ داده است!
این اختلاف [بین خشونت و ابراز هنری] میتواند ما را وادار کند تا فرضیاتمان درباره ریشههای خشونت انسان را مجدداً بررسی کنیم. خشونت و خشم ممکن است آنطور که همیشه فکر کردهایم، ویژگیهای ذاتی انسان نبوده باشند بلکه نتیجه عوامل محیطی و فرهنگی بودهاند.