راهنماتو- همه ما فردی را میشناسیم که هرگز به موقع نمیرسد حالا یا سر یک قرار به وقتِ ناهار یا سر یک جلسه رسمیِ کاری. اما آیا توضیحِ خوبی برای چرایی دیر کردنِ همیشگیِ برخی از آدمها وجود دارد؟
به گزارش راهنماتو، به نقل از کارشناسان عادتِ کُند عمل کردن احتمالاً ناشی از چند عامل شامل ادراک از زمان ، مدیریت زمان و شخصیت است.
هیوگو اسپیرس، استاد علوم اعصاب شناختی از دانشگاه لندن و نویسنده همکار مطالعهای که در سال 2017 در نشریه هیپوکامپ منتشر شد، میگوید: «احتمالاً سازوکاری در مغز وجود دارد که باعث میشود برخی از افراد دیر سر ملاقاتها حاضر شوند زیرا مدت زمانِ لازم برای بهموقع رسیدن به محلِ ملاقات را کمتر از واقعیت تخمین میزنند.»
اسپیرس میگوید: «هیپوکامپ ناحیهای در مغز است که برخی از جنبههای زمان مثلِ بهخاطرآوردنِ زمان انجام کارها و مدت زمانی که انجام آنها طول میکشد را پردازش میکند.» مطالعهای که در نشریهNature Reviews Neuroscience منتشر شده است نشان میدهد که سلولهای عصبیِ هیپوکامپ که به مثابه «سلولهای زمان» عمل میکنند به ادراک و خاطره ما از رویدادها کمک میکنند اما بهدرستی مشخص نیست که چرا بعضی از آدمها همیشه زمان را کمتر از واقعیت تخمین میزنند .
یکی از دلایل شاید به میزان آشنایی ما با فضا مرتبط باشد. اسپیرس در سال 2017، از 20 دانشجویی که تازه به لندن نقل مکان کرده بودند خواست تا نقشهای از منطقه کالجشان ترسیم کنند و مدت زمان رسیدن به هر مقصد را نیز مشخص کنند. او متوجه شد با افزایشِ میزانِ آشناییِ افراد با یک منطقه، مدت زمانی که برای رسیدن به مقاصد مختلف در آن منطقه تخمین میزنند به طرز چشمگیری کاهش پیدا میکند زیرا دردسرهای مرتبط با رسیدن به مقصد را دستکم میگیرند.
در برخی موارد ممکن است افراد به این دلیل دیر میکنند که زمانِ کافی به کامل کردنِ وظایفِ نامرتبط با مدتِ سفر، مثلِ آمادهشدن صبحگاهی، اختصاص نمیدهند. محققان در مطالعهای که در نشریه Memory & Cognition منتشر کردند مطرح کردند که ما معمولاً بر اساس مدت زمانی که انجام یک وظیفه در گذشته از ما وقت گرفته است، درباره مدت زمانی که باید هماکنون به آن کار اختصاص دهیم، تصمیمگیری میکنیم، اما حافظه و ادراک ما همیشه هم درست عمل نمیکنند.
امیلی والدوم، استاد دانشگاه کامپبل در کارولینا که مطالعهای را در سال 2016 در نشریه Experimental Psychology: General منتشر کرده است، میگوید که وقتی تجربه زیادی برای انجام یک کار داشته باشیم، معمولاً مدت زمان انجام آن را کمتر از واقعیت تخمین میزنیم.» او، همچنین دریافت که عواملِ محیطی مثلِ موسیقی میتوانند ادراک ما از زمان را به شدت مخدوش کنند.
او، بهطور خاص، نشان داد که انجام وظیفهای مثلِ پاسخدادن به پرسشهای عمومی، باعث شد افراد طول مدتِ انجام وظیفه را بر اساس تعداد آهنگهایی که در پسزمینه پخش میشد، اشتباه تخمین بزنند. جوانترهایی که 4آهنگ کوتاه شنیده بودند، در مقایسه با جوانترهایی که دو آهنگ بلند شنیده بودند، زمان را بلندتر از واقعیت تخمین میزدند اما شنیدنِ موسیقی هیچ اثری روی ادراک مسنترها از طول زمان نداشت.
یکی دیگر از عوامل محیطی ممکن است شلوغی باشد. در سال 2022 مطالعهای که در نشریه Virtual Reality منتشر شد از مشارکتکنندگان درخواست کرد تا طول مدت سفر با قطارهای شلوغ و خلوت را تخمین بزنند. محققان دریافتند که سفر با قطار پرجمعیت 10درصد طولانیتر از سفر با قطارهای خلوتتر به نظر میرسید که با تجربه بودن در محیطِ نامطلوب مرتبط است.
شخصیت نیز در دیر کردن نقش مهمی ایفا میکند. والدوم میگوید، برخی صفاتِ شخصیتی مثلِ کاهشِ خصلتِ وظیفهشناسی ، میتواند باعث شود که افراد وظایفی که پیشاپیش برایشان برنامهریزی کرده بودند را فراموش کنند. او میافزاید: «یکی دیگر از متغیرهایی که میتواند روی بیدقتیِ زمانیِ فرد اثر بگذارد، میزانِ مواجهه او با چندکارگی است.» تحقیقی که در نشریه Advances in Cognitive Psychology منتشر شده است نشان میدهد که افرادی که مجبور هستند در آنِ واحد چندین کار را همزمان انجام دهند، کمتر احتمال دارد که بتوانند برنامهریزیشان را به خاطر بسپارند و بهموقع انجامش دهند. والدوم میگوید: «برنامهای که از قبل چیدهایم فقط به این دلیل ساده که منابعِ توجهیِ کافی برای اختصاص دادن به آنها نداریم، ناموفق میمانند.»
گریس پاسی، نویسنده کتابی درباره چگونگیِ حل کردنِ مسئله دیرکردنهای همیشگی میگوید، برخی اوقات افرادی که همیشه دیر میکنند خودشان را با این خصلت نمیشناسند. این افراد که معمولاً از برنامه عقب میمانند به خودشان و دیگران میگویند که اگر کاری اهمیت داشته باشد ، میتوانند وقتشناس و بهموقع باشند. پاسی میگوید: «اگر دیر کردن برایمان پیامدهای منفی مثل از دست دادن پرواز داشته باشد، میتوانیم بهموقع حاضر شویم.»
بااینحال، این افراد در غیاب ضربالاجل ، گذر زمان را از دست میدهند. مطالعهای که در سال 2019 در نشریه Medical Science Monitor انجام شده است نشان میدهد که افرادی که اختلال نقصتوجهِ بیشفعالی دارند، به سختی میتوانند گذر زمان را تحلیل کنند و تخمین بزنند.
برخی افراد نیز با بهموقعرسیدن مشکل دارند زیرا وظایفشان را به شکل چشمگیری مدام عقب میاندازند. فوچیا سیروئیس، استاد روانشناسی در دانشگاه دورهام در انگلستان، میگوید: «دیرکردن میتواند یکی از علائمِ فردافِکنی باشد. ریشه فردافکنی روابطِ احساسی مشکل با یک وظیفه خاص است.» تفاوت بین فرافکنی و دیرکردن آن است که دیرکردن بر روابط ما با دیگران اثر میگذارد. پاسی میگوید: «کسانی که ما را با عنوانِ آدمی که همیشهدیرمیکند میشناسند، همانهایی هستند که برای ما اهمیت زیادی دارند، بنابراین وقتی به آنها میگوییم اگر موضوعی اهمیت داشته باشد ما میتوانیم خودمان را به موقع برسانیم، آسیب زیادی به آنها میزنیم.»
افرادی که مدام دیر میکنند چه باید بکنند تا بهموقع به ملاقاتها و جلسات برسند و دوستان و عزیزانشان را مدام ناامید نکنند؟
پاسی پیشنهاد میکند که گوشی همراهتان را برای یادآوریها تنظیم کنید. یکی دیگر از تاکتیکهایی که او امتحان کرده، زودتر از موعد حاضر شدن سر قرار است. برای مثال اگر میخواهد به مهمانی برود به میزبان پیشنهاد کمک میدهد و این باعث میشود که او برای رویداد اصلی در زمانی معقول ـ نه خیلی زود ـ برسد!