راهنماتو- دانشمندان بقایای افرادِ عالیرتبه امپراتوری مغول را که در گورهایی همراه با اقلامِ تجملاتیای مثل چرم، ابریشم و طلا دفن شده و در خاکهای یخزده به مدت 800سال سالم باقی مانده بودند، آنالیز کردند.
به گزارش راهنماتو، آنها با بررسیِ جرم دندانی این افراد شواهدی یافتند از اینکه شیر مورد علاقه مغولهای ثروتمند، شیرِ یاک یا همان گاومیش بوده است.
این مطالعه که در نشریه Communications Biology منتشر شده است، توضیح میدهد که تاریخِ اهلی کردنِ گاومیش همیشه به دلیل فقدان دادههای کافی در هالهای از ابهام بوده است. تنها گونه باستانی که تاکنون یافته شده، مربوط به جمجمه گاومیشی متعلق به اواخر عصر برونز یا اوایل عصر آهن در محوطه باستانی دِنیژین ناوتان است. سایر شواهد باستانی و تاریخیِ مربوط به اهلیسازیِ گاومیش در این منطقه به ندرت با هم مطابقت دارند.
محققان با استفاده از روش پالِئوپروتِئومیکس، که مطالعه پروتئینهای باستانی است، تلاش کردن فقدان دادهها را جبران کنند. نتیجه تحقیقات آنها نشان میدهد که برگزیدگان مغول حداقل از اوایل قرن سیزدهم شیر گاومیش مصرف میکردند.
برطبق محققانِ دانشگاه ادبیات، علوم و هنرِ میشیگان، این نخستین کشفِ باستانشناسان از شیر گاومیش است. شواهد بسیار زیادی اثبات کردهاند که شیر به مدت 5000سال برای جامعه مغول از اهمیت برخوردار بوده است.
محققان توانسته بودند مصرفِ تاریخیِ شیرِ اسب، بز، گوسفند و گاو در این جامعه را تعیین کنند اما شواهدی از مصرف شیر یاک همین اواخر گردآوری شده است. این کشف در جریان حفاریهای گورستانِ khorig در کوهستانِ Khovsgol در شمال مغولستان به دست آمد.
خاکِ یخزده، ذوب، خرابکاری و نجات
گورستانِ خوریگ ـ به معنای تابو ـ در ارتفاعات قرار گرفته است. قرارگرفتنِ بقایای انسانها در داخل خاکِ یخزده سبب شد که اجسادی که متعلق به 1206 بعدازمیلاد بودند، بهطرز چشمگیری سالم بمانند. محققان سالها مشغول جمعآوری و احیای تکههای چرم و ابریشمی بودند که در سراسر سطحِ گورستان پراکنده شده بود.
اما، ذوب شدنِ ناشی از گرمایش جهانیِ یخها، دفینهها را هم در معرض عناصر مختلف و هم در معرض دزدان و تخریبگران آثار باستانی قرار داده است. بنابراین حفاریها در این ناحیه در قالبِ عملیاتِ نجات سرعت گرفت تا بقایای باستانی از خطرِ تغییرات جوی و اضمحلالِ ناشی از فعالیتهای انسانی در امان بماند.
حفاریها نشان داد که افراد دفنشده در این گورستان اعضای خاندانِ اشرافیِ مغولستان بودند و شواهدی از ارتباطِ آنها با طبقه حاکم نیز شناسایی شد.
شگفتیهای فراوان
پروتئینها از روی پلاکهای دندانیِ 11 فرد دفنشده در این گورستان جمعآوری شدند. محققان نوشتند: «مهمترین یافته ما زنی از جمعیتِ نخبگان بود که با کلاهی از پوست درخت غان و لباسی از جنس ابریشم که تصویری از یک اژدهای 5-پنجه روی آن نقش بسته بود، دفن شده بود. آنالیزهای پروتئومیک ما نتیجهگیری کرد که او در طول زندگیاش مدام شیر گاومیش میخورده است.»
تصویر اژدهای 5-پنجه روی تنپوش این زن و اژدهای 5-پنجه دیگری که روی یک گلدان سیژو نقش بسته بود، به محققان کمک کرد تا به این نتیجه برسند که این گورستان متعلق به طبقه برگزیده جامعه بوده است. این یافته از این حیث که پایتختِ امپراتوری مغولستان شهرِ قراقوروم با صدها مایل فاصله از این گورستان بود، محققان را شگفتزده کرد. «تصویر اژدهای 5-پنجه روی لباس دقیقاً نشان میدهد که این لباس متعلق به خانواده امپراتور بوده که با توجه به اینکه امپراتور صدها مایل در جنوبِ این گورستان زندگی میکرده است، عجیب است.»
شگفتی دیگر کشف مجسمه بودا بود که نشان میداد بوداییسم در میانِ اشراف مغول رواج داشته است. یافتن شواهدی از بوداییسم در شمالیترین نقطه مغولستان و در نزدیکی مرز سوریه بسیار حیرتآور بود.
مهمترین یافته این پژوهش کشف مصرف شیر گاومیش در مغولستان بود که به اوایل قرن 13میلادی برمیگردد. نادر بودنِ محصولات لبنی بهدست آمده از شیر گاومیش در آثار باستانی مغولستان و جهان این کشف را مهم میکند.