راهنماتو- در حدود 100میلیون سال قبل، گروهی پیشرو از شبپرهها تصمیم گرفتند به جای آنکه شبها بیرون بیایند، روزها به ماجراجویی بپردازند و بهاینترتیب از فرصتِ وفورِ شهد گلهایی که در کنار زنبورهای عسل فرگشت را تجربه کرده بودند، استفاده کنند. همین اقدام منجر به فرگشتِ کل گونههای پروانهها شد.
به گزارش راهنماتو، دانشمندان از سال 2019، به واسطه آنالیزهای گسترده دیاِناِی، زمانِ دقیق این چرخش فرگشتی را میدانستند و نظریه قبلی را که میگفت ظهور پروانهها حاصلِ فشارِ خفاشها بعد از انقراض دایناسورها بوده را رد کرده بودند.
اکنون دانشمندان مکانی که منشأ پروانهها بوده و گیاهانی که برای تغذیه به آنها وابسته بودند را نیز کشف کردهاند.
قبلاز رسیدن به این نتیجهگیریها، پژوهشگران از دهها کشور میبایست بزرگترین درختِ زندگی پروانهها را از طریقِ گردآوریِ دیاِناِی گونههای پروانهها ایجاد میکردند. این درختِ زندگی با گردآوریِ دیاِناِیِ 2000گونه پروانه که همه خانوادههای پروانه و 92درصد از این جنس را نمایندگی میکردند، ساخته شد.
پژوهشگران با استفاده از این چارچوب به عنوان راهنمای مسیر، حرکت و عادات غذایی پروانهها را در طی زمان در یک معمای چهاربعدی که آنها را دوباره به آمریکای شمالی و مرکزی هدایت کرد، بررسی کردند. براساسِ نتایج آنها این مکانهای جغرافیایی جاهایی بودهاند که پروانهها نخستینبار در آنها به پرواز درآمدهاند.
نویسنده ارشد این مقاله، آکیتو کاواهارا، مدیر موزه تاریخ طبیعی فلوریدا، این پروژه را پروژهای طولانی توصیف کرده است. او میگوید: «این رؤیای کودکیام بوده است. من میخواستم این کار را از همان زمانی که به عنوان یک کودک به موزه تاریخ طبیعی آمریکا آمدم و تصویری از تکامل پروانهها را در روی در اتاق مدیر موزه دیدم، انجام بدهم. این مطالعه همچنین سختترین مطالعهای بوده که در آن مشارکت داشتهام و تلاش و افرادی زیادی از سراسر جهان برای انجام آن به خدمت گرفته شده است.»
در حدود 19000گونه پروانه در جهان وجود دارد و گردآوریِ تاریخِ 100میلیونساله این گروه به اطلاعاتی درباره توزیع مدرن و گیاهانِ میزبان آنها نیاز داشت. قبلاز این مطالعه هیچ مکانِ واحدی نبود که محققان برای دسترسی به این دادهها به آن مراجعه کنند.
کاواهارا میگوید: «در بسیاری موارد، اطلاعاتِ ما در راهنماهای میدانیای وجود داشتند که دیجیتالی نشده و به زبانهای مختلف نوشته شده بودند.»
نویسندگان تصمیم گرفتند که پایگاهِ داده عمومی خودشان را از طریق ترجمه محتواهای کتابها، مجموعههای موزه و صفحات وب ایجاد کنند.
زیربنای همه این دادهها 11فسیل نادر پروانه بود که بدون آنها این تجزیهوتحلیلها امکانپذیر نبود. پروانهها با بالهایی به ظرافتِ کاغذ و موهایِ تارمانند و ظریف به سختی تاریخچه فسیلی دارند. تعداد اندکی که ثبت شدهاند میتوانند به محققان امکانِ ثبتِ نقاطِ عطفِ فرگشتی را بدهند.
راز 100میلیونساله پروانهای
نتایج بهدستآمده از یک داستانِ پویا و پرتحرک حکایت میکند. داستانی مملو از تنوعیابی سریع، پیشرفتهای پرنشیبوفراز و پراکندگیهای نامحتمل. برخی از گروهها مسافتهای ناممکنِ طولانی را پیموده بودند، درحالیکه برخی دیگر بهنظر میرسید در یک جا ساکن مانده بودند و درحالیکه قارهها، کوهها و رودخانههای اطرافشان در طی زمان حرکت کرده بودند، آنها ثابت مانده بودند.
پروانهها نخستینبار در جایی بینِ مرکز و غربِ آمریکای شمالی ظاهر شدند. در آن زمان آمریکای شمالی به واسطه یک راه دریایی پهناور به دو قسمت تقسیم شده بود که قاره آمریکا را نیز به دو قسمت تقسیم کرده بود و مکزیک امروزی با ایالاتمتحده آمریکا، کانادا و روسیه در یک قوسِ بلند به هم متصل بودند. آمریکای شمالی و جنوبی هنوز به واسطه کانال پاناما به هم وصل نشده بودند اما پروانهها برای عبور از این تنگه مشکلی نداشتند.
علیرغمِ نزدیکی نسبیِ آمریکای جنوبی به آفریقا، پروانهها با عبور از پلِ برینگ راهی طولانی را به سمتِ آسیا حرکت کردند. ازآنجا، به سرعت در سراسر زمین پراکنده شدند و به سمتِ جنوبشرقی آسیا، خاورمیانه و شاخ آفریقا گسترش یافتند.
آنها حتی موفق شدند به هندوستان که آن زمان جزیرهای تکافتاده بود و به واسطه کیلومترها دریای آزاد از هر طرف از سرزمینهای دیگر جدا شده بود، برسند.
از همه عجیبتر ورود آنها به استرالیا بود که به عنوان آخرین بقایای ابرقاره پانگهآ به قطب جنوب چسبیده بود. ممکن است که پروانهها زمانیکه دمای جهانی گرمتر بوده در قطب جنوب ساکن بودهاند و قبل از اینکه این دو توده زمینی از هم جدا شوند، از لبههای شمالی وارد استرالیا شدهاند.
پروانهها قبل از آنکه بالآخره به اروپا مهاجرت کنند، در حدود 45میلیون سال در غرب آسیا زندگی کردند. کاواهارا میگوید، علت توقف طولانی آنها مشخص نیست اما اثراتِ آن هنوز هم دیده میشود.
اروپا در مقایسه با سایر بخشهای جهان تنوعِ پروانه زیادی ندارد و گونههایی که در اروپا هستند اغلب در جاهای دیگر هم پیدا میشوند. بسیاری از گونههای پروانه که در اروپا زندگی میکنند در سیبری و آسیا نیز پیدا میشوند.
پروانهها به محضِ آنکه تثبیت شدند، به سرعت در کنار میزبانانِ گیاهیشان شروع به تنوعیابی کردند. 66میلیون سال قبل که دایناسورها از بین رفتند، همه گونههای مدرنِ امروزی پروانهها در صحنه حضور داشتند و بهنظر میرسد که هر کدام به یک گروه خاص از گیاهان تمایل داشتند.
برطبق مطالعه جدید گیاهانِ لوبیا میزبانانِ قدیمیِ پروانهها بودهاند. گیاهان لوبیا از آن زمان فهرستِ گردهافشانهای خود شاملِ زنبورها، مگسها، مرغان مگسخوار و پستانداران را افزایش دادند، و پروانهها هم بهطور مشابه ذائقهشان را گسترش دادند.
فرگشتِ پروانهها و گیاهان گلدار از زمان پیدایش اولی به طور اجتنابناپذیری در هم تنیده شده و رابطه نزدیک بین آنها منجر به تنوعِ قابلتوجهی در دودمان هر دو شده است.