گیاه‌خواری چطور از دل فلسفه بیرون آمد؟ داستان جالب نخستین گیاهخوار جهان!

در انگلیسی به گیاه‌خواران، فیثاغورسی‌ها گفته می‌شد.

شناسه خبر: ۳۶۳۰۰۴
گیاه‌خواری چطور از دل فلسفه بیرون آمد؟ داستان جالب نخستین گیاهخوار جهان!

راهنماتو- فیثاغورس (در حدود 495قبل‌ازمیلاد) عموماً به دلیل کشفِ قضیه ارتباط اضلاع یک مثلث متناسب به خاطر آورده می‌شود. اما اگرچه او این قضیه را به یونانی مطرح کرده است، این قضیه قرن‌ها پیش‌تر به‌صورت جداگانه توسط بابلی‌ها و هندی‌ها مطرح شده بود. درعوض، می‌توانیم فیثاغورس را به عنوان تخستین گیاه‌خور جهان به خاطر آوریم.

به گزارش راهنماتو، فیاغورس در سن 40سالگی از زادگاهش در ساموس به کروتون در جنوب ایتالیا رفت و آن‌جا یک جامعه مذهبی-فلسفی تأسیس کرد.

زنان و مردانی که می‌خواستند وارد حلقه این جامعه شوند باید از مجموعه‌ای از قوانین سختگیرانه اخلاقی و زاهدانه پیروی می‌کردند. این قوانین شامل کنار گذاشتنِ اموال شخصی، تبعیت از رژیم گیاه‌خواری و روزه‌های سختگیرانه سکوت می‌شد. قوانینی مثلِ ممنوعیتِ «تکه کردنِ نان» یا «ضربه نزدن با شمشیر به آتش» ممکن است معما یا استعاره‌هایی باشند که به این طرز تفکر نسبت داده شده‌اند.

موسیقی نقش مهمی در جامعه فیثاغورسی ایفا می‌کرد. فیاغورسی‌ها شعر می‌خواندند، برای آپولو سرود می‌خوانند و برای درمان بیماری‌های روحی و جسمانی چنگ می‌نواختند. یک روز، یا این‌طور که در داستان‌ها گفته شده است، فیثاغورس از کنار چند آهنگر عبور می‌کرده که متوجه صدای برخورد چکش‌های آن‌ها با سندان می‌شود. او متوجه می‌شود که صدایی هماهنگ از این برخوردها به گوش می‌رسد که به نسبت‌های متفاوت سندان‌ها مرتبط است: یکی نصف دیگری است، آن‌یکی دو‌سوم دیگری است و به همین‌ترتیب اندازه‌ها با نسبتی مشخص تغییر می‌کنند. کشف ارتباط بینِ نسبت‌های عددی و ضرباهنگِ موسیقی او را به این باور می‌رساند که ریاضیات عاملِ ساختار و نظم جهانی است. برطبقِ «هارمونیِ کره‌های» او، اجرام آسمانی برطبق معادلاتی که منطبق با نت‌های موسیقی است حرکت می‌کنند و بخشی از سمفونی بزرگ کیهانی را تشکیل می‌دهند.

فیثاغورس هرگز مذهب و فلسفه را از هم جدا نکرد که باعث شد حتی تا امروز به عرفان متهم شود. تردیدی نیست که او تحتِ مذهبی مرموز به نامِ اورفیسم، به مِتِمسایکوسیسز یا تناسخ ارواح معتقد بود که منظور از آن حلول روح در هنگام مرگ در جسمی جدید یا در بدنِ گونه‌های دیگر و تکرار آن تا زمانِ اخلاقی‌شدن بود.

او حتی مدعی بود که خودش چندین‌بار زندگی کرده است و همه را با جزئیات به خاطر داشت: در زندگی اول، او شانس این را داشت که پسرِ هرمس (Aethalides) باشد که همین باعث شده بود که همه چیز را تا آخر عمر به خاطر بسپارد.

نفوذ و میراثِ فیثاغورس

فیثاغورس در کروتون یک قانون‌اساسی وضع کرد. برطبقِ دیوژن، مورخِ فیلسوفان در قرن اول میلادی، او و فیثاغورسی‌هایش آن‌قدر این ایالت را به خوبی اداره می‌کردند که بهترین شکلِ حکومت در آن اجرا می‌شد. اما بعد از پیروزیِ کروتون در 510قبل‌ازمیلاد، بر سیباریس که در همسایگی‌شان بود، برخی از شهروندانِ برجسته کروتون خواستارِ یک قانون اساسیِ دموکراتیک شدند.

وقتی فیثاغورسی‌ها این خواسته را رد کردند، دموکراسی‌خواهان به آن‌ها حمله کردند. گفته می‌شود که فیثاغورس توانست فرار کند اما به مزرعه‌ باقالی رسید و از ورود به آن خودداری کرد. بیزاری او از باقالی احتمالاً ناشی از این باور بود که دانه‌های باقالی حاوی روحِ مردگان است یا شاید فاویسم داشت؛ نوعی بیماریِ ارثی که با مصرفِ باقالی بدتر می‌شود.

بعداز مرگِ فیثاغورس، فیثاغورسی‌ها او را تا حدِ خدا تقدیس کردند و او را صاحبِ توانایی دومکانی‌ [توانایی حضور در دو مکان مختلف در یک زمانِ واحد] دانستند. او به پارادایم حکمت تبدیل شد، تاحدی که رومی‌ها تلاش کردند از او را جذب و عضوی از جامعه روم اعلام کنند. اما فیثاغورس در طول زندگی‌اش همیشه فروتنی پیشه کرده بود و از پذیرفتن القابی مثلِ «مرد خردمند» [سوفوس] خودداری کرده و ترجیح داده بود که به جای آن او را «عاشقِ خرد» [فیلوسوفوس] بخوانند که بعداً کلمه فیلسوف به واسطه آن ابداع شد.

ارسطو در متافیزیک می‌گوید که آموزه‌های افلاطون تاحد زیادی مرهونِ فیثاغورسی‌هاست و برتراند راسل نیز فیثاغورس، و نه افلاطون، را پرنفوذترین فیلسوف غربی نامیده است. جامعه فیثاغورسی بعدها نمونه‌ای برای راه‌اندازیِ آکادمیِ افلاطون، لوکئومِ ارسطو ، باغ اپیکور و متعاقباً دانشگاه‌های مدرن شد.

آموزه‌های فیثاغورس بر جنبش گیاه‌خواری مدرن تا‌اندازه‌ای اثر گذاشت که واژه «گیاه‌خواری» [vegetarianism] در دهه 1840ابداع شد. در انگلیسی به گیاه‌خواران، فیثاغورسی‌ها گفته می‌شد.

نظرات
پربازدیدترین خبرها