فرادید نوشت؛ عکسهای به جا مانده از عصمتالدوله (دختر ناصرالدینشاه) علاقۀ زیاد او به امتحان کردن ژستهای مختلف را نشان میدهند؛ تا جایی که میشود به حق او را ملکۀ ژست گرفتن در دربار قاجار نامید!
علاقۀ به عکاسی در خاندان قاجار مخصوص ناصرالدین شاه نبود؛ انگار این علاقه به صورت ارثی به فرزندان هم منتقل میشد! تعداد زیاد عکسهایی که از عصمت الدوله دختر ناصرالدین شاه به جا مانده این واقعیت را ثابت میکند.
یک نکتۀ جالب دیگر این است که عصمتالدوله در اغلب عکسهایش اصلا به دوربین نگاه نمیکند که این هم احتمالا بخشی از ژست مخصوص او بوده است.
فاطمهخانم عصمتالدوله فرزند ناصرالدین شاه قاجار و تاجالدوله بود. او در سن یازده سالگی با دوستمحمد خان پسر معیر الممالک ازدواج کرد و صاحب چهار فرزند شد. گفته شده که او به موسیقی و نواختن پیانو هم علاقه داشته و از نخستین زنان مجموعهدار در ایران بوده که کتابهای نادر و صفحات موسیقی را گردآوری میکرده است.
(این عکس در کاروانسرایی در مسیر قم گرفته شده)
(عصمتالدوله و دخترش فخرالتاج)
(عصمتالدوله در کنار مادرش تاجالدوله)