راهنماتو- در سال 1958، همان سالی که آمریکا قانونی تصویب کرد که منجر به فرود بر ماه و تأسیس ناسا شد، نطفه یک پروژه عظیم دیگر نیز در سکوت بسته شد.
به گزارش راهنماتو، مطالعه طولی بالتیمور قرار بود که درباره پیرشدن با فرضی متهورانه و غیرمتعارف تحقیق کند. تا قبل از آن، روش استاندارد برای کسب بینش درباره فیزیولوژی انسانهای زنده از طریق اهداکنندگان مرده صورت میگرفت ـ شیوهای که ریشه در سنت قبردزدی در قرن نوزدهم داشت.
اما این دفعه، موضوعات مطالعه زودتر معاینه میشدند، زمانی که هنوز قلبهاشان در سینه میتپید و بدنهاشان زنده بود. این تحقیق هزاران مرد بزرگسال (و بعدها زن) را دههها مطالعه کرد تا درباره تغییر سلامتی با گذر زمان و نقش ژن و محیط روی چگونگی پیر شدن تحقیق کند.
دو دهه بعد محققان به یافتههای انقلابی دست یافتند. از این اکتشاف که مردانی که به لحاظ عاطفی ثبات پایینتری دارند زودتر احتمال دارد به بیماری قلبی دچار شوند تا فاش کردن اینکه تواناییهای حل مسئله با افزایش سن کاهش پیدا نمیکند.
اما یکی از یافتههای شاخص چیزی را تأیید کرد که انسانها مدتها دربارهاش تردید داشتند: اینکه میزانی که در ظاهر جوان به نظر میرسید بازتابی از سلامتی درونیتان است.
تا سال 1982، مردان مشارکتکننده در این آزمایش که در شروع آزمایشها، یعنی حدودا 20سال پیش از این تاریخ، در حدود 10سال از سن زیستیشان مسنتر به نظر میرسیدند، بیشتر احتمال داشت که تا این تاریخ مرده باشند. مطالعات اخیر این یافتهها را تأیید میکنند.
برطبق یافتههای تازه بیمارانی که حداقل 10سال از سن زیستیشان مسنتر به نظر میرسیدند، 99درصد احتمال داشت که دچار مشکلات سلامتی باشند.
این مطالعه دریافت سلامت پوست یکی از شاخصهایی است که میتواند شماری از مشکلات از تراکم استخوان گرفته تا خطر بیماریهای تحلیلبرنده عصبی یا مرگ بر اثر بیماریهای قلبی را تعیین کند.
با افزایش یافتهها و شواهد در این زمینه، پرسشهای دیگری نیز مطرح شدهاند. آیا پوست صرفا یک گزارش زنده از آسیبی است که ما در طی سالیان انباشتهایم؟ یا پیچیدهتر از آن است؟ آیا درحقیقت، پوست آدمهای سالم را سالمتر و آدمهای ناسالم را ناسالمتر میکند؟
یک تولد دیگر
دو روش دیگر برای محاسبه سن افراد وجود دارد. یکی همان روش تخمین سن شناسنامهای است که تعداد دفعات انقلاب خورشیدی را برای تعیین سن میشمارد.
اما هر فردی دارای سن زیستی هم هست که سرعت پیرشدن فیزیکیاش را نشان میدهد که منظور از آن سرعتی است که اندامها و سلولهای به بلوغ میرسند. این مقدار در افراد مختلف و در بدنهای مشابه متفاوت است.
خرد متعارف میگوید با گذر سالیان چهره ما بازتابدهنده سن شناسنامهای ما خواهد بود. پوست نازکتر، بیحالتر و با کشسانی کمتر میشود، زیرا سلولهایی که مسئول تولید رنگدانه و کلاژن هستند، یا میمیرند یا سالخورده میشوند که یعنی دیگر خودشان را تجدید نمیکنند و در وضعیتی خاموش به سر میبرند.
اما محیط است که آسیبهای واقعی ایجاد میکند. پرتوهای فرابنش بی (یو.وی.بی) میتوانند به دی.ان.ای آسیب بزنند و به آفتابسوختگی، سرطان پوست و جهش منجر شوند. بااینوجود، در حدود 95درصد از مجموع پرتوهای فرابنشی که خودشان را به سطح زمین میرسانند از نوع فرابنش ای (یو.وی.ای) هستند. این بخش از پرتوهای خورشید دارای طول موج بلندتری است که به آن امکان میدهد تا اعماق بیشتری از پوست نفوذ کند ـ اینجا جایی است که کلاژن تجزیه میشود و سلولها تحریک میشوند تا ملانین تولید کنند.
اگر پوستی که از آفتاب آسیبدیده، که در اصطلاح به آن پیری نور یا فوتوایجینگ گفته میشود، را در زیر میکروسکوپ نگاه کنید، متوجه میشوید صخیمتر است و فیبرهای کلاژن و الاستین آن بدقواره شدهاند. در ظاهر، این نوع پوست رنگدانههای نامنظم دارد و به شدت چروکیده است.
فرقی نمیکند پوست شما بسیار روشن و غیرقابل برنزهشدن یا تیپ 1 باشد یا تیپ 6 به معنای خیلی تیره باشد که به اشتباه تصور میشود هرگز نمیسوزد. حتی پوستهایی با رنگدانههای عمیق هم میتوانند بسوزند و مستعد پیر نوری هستند، هرچند در این پوستها چروکیده شدن دیرتر مشاهده میشود.
درحقیقت، تصور میشود که فاکتورهای ذاتی سهم کمی در پیری ظاهر ما ایفا میکنند، درحالیکه نور ماورا بنفش مسئول 80درصد از تغییرات قابل مشاهده پوست است. اگر تمام عمرتان را در محیط بسته و با پردههای کشیده سپری کنید، احتمالش هست که تغییر در پوست تا رسیدن به 80سالگی در شما مشاهده نشود.
پوست علاوه بر تغییرات فیزیکی، تغییرات شیمیایی را نیز تجربه میکند و این نکته حیرتآوری است که احتمالا تاکنون نمیدانستید.
معجون شیمیایی
در سال 2000 که مصادف با شروع قرن جدید بود، یک مفهوم انقلابی پدیدار شد. گروهی از دانشمندان از دانشگاه بولونیا در ایتالیا، روشی که اکثر اندامهای ما به استرس واکنش نشان میدهند را بررسی کردند.
در یک فرد جوان و سالم، سیستم ایمنی مرتبا برای حفظ نظم در بدن به خدمت گرفته میشود و آسیب را رفع و عفونتها را دفع میکند. اما وقتی سنمان بالا میرود و سلامتیمان ضعیف است، این واکنشهای التهابی میتوانند از یک آستانه مشخص حیاتی عبور کنند ـ نقطهای که ممکن است شدت بگیرند و آبشاری از مواد شیمیایی قوی تولید کنند که تمام بدن را فرا بگیرد، سلولهای سالم را از بین ببرد و دی.ان.ای سالم ما را مثله کند.
بدن با افزایش سن وارد مرحله التهاب ناشی از سن میشود که یعنی پسزمینهای از التهاب در بدن وجود دارد.
اینجاست که پوست نقش ایفا میکند. تحقیقات جدید نشان میدهند که پوستهای چروکیده، بیمار یا آسیبدیده به بخشی از این سیستم التهابی تبدیل شده و معجونی شیمیایی آزاد میکنند که به التهاب و آسیب بیشتر پوست منجر میشود.
مائو کیانگ مان، محقق دانشگاه کالیفرنیا، میگوید: «پوستی که بر اثر سن آسیب دیده، سطوح بالاتری از سیتوکین و کموکین تولید میکند.»
این مواد شیمیایی کلاژن و الاستین پوست را تنزل میدهند و باعث میشوند که پوست نازکتر و چروکیدهتر شده و خاصیت ارتجاعیاش را از دست بدهد. این مواد باعث میشوند که سد پوستی از بین برود، بدن آب بیشتری از دست بدهد و در مقابل عوامل استرسزا آسیبپذیر شود.
این حلقه معیوب با سلولهای پیر پوستی ـ بر اثر افزایش طبیعی سن یا آسیب ناشی از اشعه فرابنش ـ که خودشان مواد شیمیایی ملتهبکننده تولید میکنند، ترکیب میشود.
اما این تازه آغاز راه است. پوست بزرگترین اندام بدن است و میتواند اثرات عمیقی روی سلامتی عمومی داشته باشد.
مواد شیمیاییای که به دلیل بیماری یا عملکرد بد پوست تولید شدهاند میتوانند به سرعت وارد جریان خون شوند و در تمام بافتهای بدن ایجاد بیماری کنند. مواد شیمیایی آزادشده توسط پوست میتواند به اندامهای قلب و مغز که به نظر کاملا بیربط به پوست هستند، آسیب وارد کند.
نتیجه تسریع فرایند پیری و افزایش احتمال انواعی از اختلالات است.
تاکنون پوست بیمار یا آسیبدیده با شروع بیماریهایی مانند قلبی-عروقی، دیابت نوع دوم و اختلالهای شناختی مثل آلزایمر و پارکینسون مرتبط شناخته شده است.
هرچند که اغلب با خطر سیگار، الکل یا پرخوری و بیتحرکی آشنا هستیم، سلامت ضعیف پوست آن مشکل بزرگی بود که متوجهاش نبودیم. پوست اغلب نادیده گرفته میشود. اما خبر خوب این است که میتوانید سلامت پوستتان را ارتقا دهید.
رطوبت، مسئله این است
اولین قدم برای محافظت از پوست و سلامت کلی بدن، آن است که از آفتاب پرهیز کنید.
معروفترین روش برای محافظت از پوست در سال 1981 در استرالیا تدوین شد. که پرتکلی با سه حرف اس انگلیسی (Slip, slop. slap) است. به ترتیب:
لباس آستین بلند بپوشید، کرم ضدآفتاب با اس.پ.اف مناسب بزنید، کلاه لبهدار بپوشید، عینک آفتابی بزنید و از سایه عبور کنید.
محافظت در برابر آفتاب از ایجاد آثار پیری روی پوست پیشگیری میکند.
در یک مطالعه کسانی که هر روز به مدت 4سال و نیم ضدآفتاب با اس.پی.اف 15 استفاده کرده بودند، هیچ علائمی از تخریب پوست در این دوران را گزارش نکرده بودند.
این درحالیست که این میزان از اس.پی.اف ناچیز است. یعنی اگر بعد از 10دقیقه ماندن در آفتاب پوستتان سرخ میشود، با این اس.پ.اف میتوانید 150دقیقه در آفتاب بمانید.
افزون بر این، اس.پی.اف این ضدآفتاب در برابر یو.وی.ای که عامل پیری پوست است، از آن محافظت نمیکرد. محصولات محفاظت از پوست هم باید بتوانند پرتو یو.وی.بی را جذب یا بازتاب دهند (که عیار اس.پی.اف آن را نشان میدهد)، و هم پرتو یو.وی.ای را. متخصصان پوست پیشنهاد میدهند که حتما به برچسب یو.وی-پی.اف یا پی.پی.دی روی محصولات توجه کنید زیرا نشاندهنده آن است که این محصولات در مقابل یو.وی.ای نیز از پوست محافظت میکنند.
نکته مهمی که باید بدانید این است که کرم ضدآفتاب میتواند از بسیاری از التهابهایی که به دلیل مواجهه پوست با آفتاب رخ میدهد، پیشگیری کند. این نخستین قدم برای مبارزه با بیماریهای مرتبط با پیری است.
اما، ضدآفتاب تنها روش برای ارتقا سلامت پوست نیست.
باید پوستتان را مرطوب نگه دارید. درحقیقت سادهترین روش برای محافظت از پوست مرطوب نگه داشتن آن است. شواهد نشان میدهند که این کار از التهاب پوست و فراموشی پیشگیری میکند.
میزان رطوبت پوست در چهلسالگی به اوج میرسد و بعد از آن شروع به کاهش میکند و مقادیر کموکمتری از نرمکنندههای طبیعی مثل لیپیدها، سبوم، گلیسرول و فیلاگرین توسط پوست تولید میشود.
پوست دهیدراته سد مناسبی بین اندامهای داخلی و محیط بیرونی نیست.
نوشیدن آب به اندازه کافی نیز نباید فراموش شود.
بنابراین حالا میدانید که محافظت از پوست صرفا برای حس جوانی نیست، بلکه سایر اندامهای بدن نیز سلامتیشان در گرو سلامتی پوست است.