راهنماتو- چقدر درباره هیپنوتیزم و کارکردش میدانید؟
به گزارش راهنماتو، بسیاری باورهای رایجی که درباره هیپنوتیزم به ما خورانده شده غلط است. همین اول کار به چند پرسش زیر پاسخ دهید تا میزان آشناییتان با این مقوله را بسنجید.
-افراد هیپنوتیزمشده فرانبرداری کورکورانهای در مقابل درمانگر دارند به طوری که به همه پیشنهادات او بدون مقاومت پاسخ مثبت میدهند.
-هیپنوتیزم کمکمان میکند که خاطرات سرکوبشده دوران کودکی یا وقایع گذشته زندگی را به خاطر بیاوریم.
-هپینوتیزم مثل حالت هشیاری است که در آن فرد خلسهای خوابمانند را تجربه میکند.
-هیپنوتیزم وضعیتی است که در آن توجه متمرکز شده و آگاهی نسبت به شرایط محیطی کاهش یافته و ویژگی آن افزایش ظرفیت فرد به پاسخگویی مثبت به پیشنهادات است.
-هیپنوتیزم دروغین است و فرد تظاهر میکند که هیپنوتیزم شده است.
پاسخ درست به همه موارد بالا «غلط است» میباشد. شما چطور پاسخ دادید؟
آغازگر هپینوتیزم مدرن یک پزشک اتریشی به نام فرانتس آنتون مزمر بود که مدعی بود با استفاده از یک مغناطیس حیوانی میتواند بیمارانش را هیپنوتیزم کند. اصطلاح هیپنوتیزم در دهه 1840 توسط جیمز برید، جراحی اسکاتلندی، معرفی شد که باور داشت این وضعیت یک خلسه خوابمانند است. یک عصبشناس فرانسوی در قرن نوزدهم به نام ژان شارکو که درواقع یکی از استادان فروید بود فکر میکرد که هیپنوتیزم میتواند یک وضعیت جسمانی خاص باشد. فروید نیز تحت تأثیر شارکو و جوزف بروئر در اوایل کار و پیش از استفاده از شیوه تداعی آزاد از هیپنوتیزم برای دستیابی به ناخودآگاه بیمارانش استفاده میکرد.
بعدها یک روانکاو آمریکایی به نام میلتون اریکسون از هپینوتیزم برای دستیابی به ذخیره ناخودآگاه بیماران و براندازی دفاع آگاهانه آنها استفاده کرد.
در دهههای اخیر، هیپنوتیزم ثابت کرده ابزاری مؤثر در کمک به درمان پارهای از مشکلات جسمانی و ذهنی از جمله اضطراب، افسردگی، کمخوابی، درد، سندروم روده تحریکپذیر و سیگار کشیدن است. اما در میان عموم مردم، هیپنوتیزم هنوز شهرت مبهمی دارد که یکی از دلایل آن نحوه نمایش هیپنوتیزم در فیلمها و سایر رسانههای سرگرمکننده است. در این فیلمها هیپنوتیزم به عنوان ابزاری نمایش داده میشود که میتواند با در اختیار گرفتن کنترل ذهن یک فرد، او را تبدیل به یک قاتل کند یا وادارش کند صدای مرغ دربیاورد.
گرد این تکنیک هنوز افسانهها و سوء تفاهمهای زیادی وجود دارد.
استیون جی لین از دانشگاه بیرمنگام به همراه همکارانش در مقالهای که به تازگی منتشر شده تلاش کردهاند برخی از این افسانهها را خنثی کنند.
یکی از افسانههای رایج درباره هپینوتیزم آن است که افراد نمیتوانند در این وضعیت در مقابل پیشنهادات مقاومت کنند و کورکورانه از دیگران اطاعت میکنند. در حقیقت «مردم همچنان در وضعیت هیپنوتیزم میتوانند مقاومت کنند و حتی خلاف پیشنهادی که به آنها داده شده رفتار کنند.»
لین و همکارانش میگویند:
«هیپنوتیزم کاری نیست که روی شما انجام شود، کاری است که شما خودتان روی خودتان انجام میدهید.»
درواقع میزانی که فرد کنترل ذهناش را در هیپنوتیزم از دست میدهد، بستگی دارد به اهداف و انتظاراتی که از هیپنوتیزم دارد.
افسانه دیگر درباره «وضعیت خاصی» است که باعث تغییر خودآگاهی میشود و فرد در این وضعیت دیگر نمیتواند دفاعی داشته باشد که درحقیقت به روانکاو اجازه میدهد مستقیم وارد ناخودآگاه او شود. اما تحقیقات از این ایده حمایت نمیکنند.
«مردم میتوانند درحالیکه کاملا آگاه و هشیار هستند...حتی در حال فعالیتی مثل دوچرخه سواری ...هپینوتیزم شوند و حتی کسانی که بیشترین پاسخها را به فرمانهای فرد هیپنوتیزمکننده میدهند، میتوانند آگاهترینها نسبت به وضعیت خود یا محیطشان باشند.»
لین میگوید:
«هیپنوتیزم وضعیت خلسه نیست، بلکه مجموعهای از رویه ها است که طی آن با پیشنهادات کلامی به تعدیل آگاهی، ادراک و شناخت کمک میشود.»
برخی نیز باور دارند که هیپنوتیزم وضعیتی خوابمانند است و میتواند به آرامسازی آنها کمک کند. اما مطالعات روانشناسی نشان میدهند که برخلاف وضعیت خواب، کسانی که هیپنوتیزم میشوند کاملا هشیار و نسبت به محیط اطرافشان آگاه هستند.
علاوهبرآن، اثرات هیپنوتیزم هیچ نسبتی با آرامسازی ندارد.
هیپنوتیزم با ذهنآگاهی نیز تفاوت دارد. «درحالیکه هیپنوتیزم فعالیت ذهنی بداهه را به سمت رویدادهای پیشنهادی هدایت میکند، ذهنآگاهی درخواست برای مشاهده افکار و احساسات لحظهای همراه با پذیرش و نگرش بیقضاوت است.»
تحقیقات نشان داده که برخلاف کسانی که تمرین ذهنآگاهی میکنند، افرادی که تلقینپذیری بالایی دارند، تواناییهای فراشناختی نشان نمیدهند.
هیپنوتیزم باعث تمرکز نیز نمیشود. در یک مطالعه وقتی محققان از شرکتکنندگان درخواست کردند توجه خود را روی برخی تصاویر و پیشنهادها متمرکز کنند که در تضاد با پیشنهادات مستقیم هیپنوتیزکننده بود، شرکتکنندگان علیرغم آنکه توجهشان را معطوف به آن پیشنهادات کرده بودند، به پیشنهادات مستقیم هم واکنش نشان میدادند.
ضمنا هیپنوتیزم صحت خاطرات گذشته را افزایش نمیدهد. شواهد نشان میدهد که افرادی که هپینوتیزم میشوند تا گذشتهها را به خاطر بیاورند، صحنهها و جزئیاتی را به خاطر میآورند که هیچ سازگاریای با دادههای حقیقی ندارد.
درواقع، مشارکتکنندگان گذشته را به خاطر نمیآورند، درعوض، واکنشهای آنها بازتابی از انتظارات فعلی، فانتزیها و باورهایشان است.
بااینحال هیپنوتیزم جعلی یا تظاهر نیست.
تصویربرداری از اعصاب در هنگام هیپنوتیزم نشان میدهد که هیپنوتیزم نواحیای مغز (برای مثل، پردازش بصری) که با رویدادهای پیشنهادی (مثلا خیالپردازی درباره یک شیء) مرتبط است، را فعال میکند. ظاهرا بسیاری از افرادی که هیپنوتیزم میشوند، به صورت غیرارادی، اثرات پیشنهادات هیپنوتیزمی را روی رفتارشان مشاهده میکنند.
درمجموع هیپنوتیزم روشی مستقل یا تکمیلی برای درمان بیماران توسط روانپزشکان است که میتواند بسیاری از وضعیتهای روانی و پزشکی را تخفیف دهد، تابآوری را تسهیل کند و ظرفیت انسانها را افزایش دهد.