راهنماتو- آیا وقتی میگوییم فلان احساس را داریم، درباره احساسی درست حرف میزنیم؟ چگونه به شکل مؤثر میتوانیم احساس واقعیمان را مطرح کنیم؟
به گزارش راهنماتو، یکی از مهمترین جنبههای ارتباط سالم توانایی بیان و به اشتراک گذاشتن احساسات، افکار و نیازهاست. اما چه اتفاقی میفتد وقتی واژگانی که معمولا به عنوان واژگان احساسی مطرح میشوند، درواقع افکار و مفروضاتی هستند که ما فکر میکنیم طرف دیگر رابطه در حق ما روا داشته است؟
پیچیده شد؟ بیایید دربارهاش بیشتر حرف بزنیم.
ببیند آیا جملاتی که در ادامه میگویم برایتان آشناست؟ اینها واژگانی است که احتمالا شنیدهاید، دربارهاش فکر کردهاید یا خودتان گفتهاید.
«حس رهاشدگی دارم»، «حس فریبخوردگی دارم»، «حس میکنم بهم خیانت شده.»
هرچند به نظر میرسد که این جملات در حال بیان احساسات هستند، واژگانی مثل رهاشدگی، فریبخوردگی و خیانتدیدن، احساسات نیستند.
آنها واژگانی هستند که ما برای توصیف فعلی به کار میبریم که تصور میکنیم دیگری در حقمان روا داشته است.
مارشال روزنبرگ، روانشناس، نویسنده و موسس ارتباطات غیرکلامی، این واژگان را تحت عنوان «شبه-احساسات» توصیف کرده است.
علاوه بر رهاشدگی، فریبخوردگی و خیانتدیدن، واژگان دیگری هستند که میتوان به فهرست شبه-احساسات اضافه کرد:
سرزنششدن/مقصر دانستهشدن
قضاوتشدن
فراموششدن/نادیده گرفتهشدن
محترم دانستهنشدن
بیعشق ماندن
مورد سوءاستفاده قرار گرفتن
درکنشدن یا بدفهمیدهشدن
تحت فشار قرارگرفتن
این فهرست کامل نیست اما اکنون مفهوم شبه-احساسات را خوب فهمیدید و احتمالا میتوانید به واژگان بالا واژگانی را اضافه کنید که احساسات نیستند بلکه با احساسات اشتباه گرفته میشوند. این واژگان ادراک ما از شیوهای است که دیگران با ما رفتار کردهاند.
وقتی احساسات و شبهاحساسات جای هم را میگیرند
اتفاقی که اغلب رخ میدهد آن است که وقتی فردی در گفتوگو به جای بیان احساسات، شبه-احساسات را استفاده میکند، گیرنده را در جایگاه دفاع از خود قرار میدهد زیرا «احساسات» درواقع چیزی است که در درون گیرنده رخ میدهد نه فرستنده.
ما احساسات را در درونمان حس میکنیم. احساسات حقیقت وجود و تجربه ماست. هیچکس نمیتواند به ما بگوید چرا فلان احساس را داریم. خوب البته اشخاص ممکن است که از ما بخواهند درباره احساسمان صحبت کنیم و آن را تغییر دهیم ولی آن داستان دیگری است.
اگر من به شما بگویم غمگینم، درواقع حس درونیام را با شما در میان گذاشتهام. ولی اگر به شما بگویم احساس میکنم مورد قضاوت واقع شدهام، درواقع شما را متهم میکنم که من را قضاوت کردهاید و این کار به طور چشمگیری احتمال پیوند، شفافیت و حل مسئله را کاهش میدهد.
بهطور کلی وقتی احساسمان را با کسی در میان میگذاریم، درواقع از نیاز عمیقتری رنج میبریم که با آن احساس مرتبط است. ازآنجایی که شبهاحساسات تمایل دارند شنونده را در موقعیت تدافعی قرار دهند، معمولا نمیتوانند به ما کمک کنند تا آن نیاز برطرف شود. بیان شبهاحساسات اغلب خلاف انتظارمان جواب میدهد.
به جای شبهاحساسات چه چیزهایی را باید بیان کنیم؟
باید احساسات و نیازهای حقیقیتان را بیان کنید.
مثلا، اگر «احساس میکنید رها شدهاید»، ممکن است منظورتان این است که دلخورید، عصبانی هستید یا ترسیدهاید. این احساسات نشان میدهد که نیاز به حمایت، عزاداری یا امیدواری دارید.
اگر «احساس میکنید که فریب داده شدهاید»، شاید درواقع عصبانی، خشمگین و گیج هستید و نیاز به درک شدن داشتید یا دارید.
اگر دیدید که روی کاری که فکر میکنید دیگری در حقتان انجام داده متمرکز شدهاید و به این فکر میکنید دیگری در شما «احساسی را ایجاد کرده است»، به درونتان مراجعه کنید و احساسات و نیازهای واقعیتان را در آن لحظه شناسایی کنید.
اسم گذاشتن روی احساسات و نیازها، به خصوص اگر با حس دلسوزی نسبت به خود انجام شود، به همراهش شفافیت میآورد. به محض اینکه نیازهایمان را برای خودمان شفاف کنیم، درمیابیم که این ماییم که میتوانیم به خودمان کمک کنیم و البته این نیازی است که میتوانیم محترمانه از طرف مقابل بخواهیم برایمان برطرف کند.
مراقب شبهاحساسات باشیم و تمرکزمان را روی احساسات و نیازهای حقیقی بگذاریم، این کار باعث تحکیم روابط ما با خودمان و دیگران میشود.
همه ما نیاز داریم شنیده و دیده شویم. و این یکی از تمرینهایی است که میتواند ما را به مقصود برساند.