مجله اکالا نوشت: آبگوشت یکی از غذاهای سنتی ایرانی است که قدمت آن به قرنها پیش بازمیگردد. این غذا معمولاً با گوشت، نخود، لوبیا، سبزیجات و ادویهجات تهیه میشود. آبگوشت در سراسر ایران محبوب است و در هر منطقه با مواد اولیه و روش پخت متفاوتی تهیه میشود. در متون قدیمی ایرانی، به غذاهایی شبیه آبگوشت با نامهای «شوربا»، «یخنی» و «نخود آب» اشاره شده است.
آبگوشت در دوران صفویه به عنوان یک غذای محبوب درباری شناخته میشد. در آن زمان، آبگوشت را در دیگهای بزرگی میپختند و در مجالس مهمانی سرو میکردند.
انواع آبگوشت
در ایران انواع مختلفی از آبگوشت وجود دارد که هر کدام با مواد اولیه و روش پخت متفاوتی تهیه میشوند. برخی از معروفترین انواع آبگوشت عبارتاند از:
۱- آبگوشت بزباش
آبگوشت بزباش یک نوع آبگوشت سنتی و خوشمزه ایرانی است که در هر شهری به روش متفاوتی طبخ و اغلب در وعده ناهار سرو میشود. همانطور که از نامش پیداست از گوشت بز تهیه میشود.
این آبگوشت در گذشته یکی از غذاهای مقوی برای فصل زمستان بوده است که پخت آن با حبوباتی مثل نخود برای تقویت بنیه بدن بسیار کارآمد بوده است. یکی از نکات جالب این آبگوشت شباهت آن به قرمهسبزی است. آبگوشت بزباش علاوه بر گوشت بز از لوبیا، سبزیجات و ادویهجات تهیه میشود.
۲- آبگوشت دودار (دوگوله دودار)
آبگوشت دودار یا آبگوشت کشک، یکی از غذاهای سنتی و محلی ایران است که در استانهای مرکزی و غربی کشور، بهویژه در استانهای لرستان، همدان، مرکزی و اصفهان طبخ میشود.
این آبگوشت از گوشت، حبوبات، سبزیجات و کشک تهیه میشود و به دلیل وجود کشک در آن، طعمی خاص و متفاوت دارد. آبگوشت دودار معمولاً با نان سنگک یا نان لواش سرو میشود. همچنین میتوانید از ترشی لیته یا ترشی انار برای سرو همراه با آبگوشت استفاده کنید.
تفاوت آبگوشت دودار با آبگوشتهای معمولی در استفاده از کشک در آن است. کشک باعث میشود که آبگوشت دودار طعمی خاص و متفاوت داشته باشد. همچنین، وجود حبوبات در این آبگوشت باعث میشود که این غذا منبع خوبی از فیبر باشد.
۳- آبگوشت قرمه همدانی
آبگوشت قرمه همدانی یکی از غذاهای بسیار خوشمزه و جذابی است که همانطور که از نامش پیداست اصالت آن به همدان برمیگردد. آبگوشت قرمه ترکیبی از آبگوشت و قرمه سبزی است. یکی از غذاهای بسیار سنتی و قدیمی که به قورمه سبزی شباهت بسیار زیادی دارد.
تفاوت آبگوشت قرمه همدانی با آبگوشتهای معمولی در استفاده از سبزیجات معطر و لوبیا چشم بلبلی در آن است. سبزیها معطر باعث میشوند که آبگوشت طعمی خاص و متفاوت داشته باشد. همچنین، وجود لوبیاچشمبلبلی در این آبگوشت باعث میشود که این غذا منبع خوبی از پروتئین و فیبر باشد.
۴- آبگوشت کلم قمری
آبگوشت کلمقمری یکی از انواع آبگوشت و غذاهای محلی همدان است که مواد اصلی آن را کلم و کشک تشکیل میدهند و به همین علت کلسیم بالایی داشته و از طرفی به دلیل استفاده از گوشت و نخود در آن حاوی مقدار قابلتوجهی پروتئین نیز است.
همانطور که از نام این غذا مشخص است، این آبگوشت از کلمقمری، گوشت گوسفندی، عدس، پیاز، نعنا داغ، زردچوبه و سیرداغ تهیه میشود. آبگوشت کلمقمری را میتوان همراه با کشک محلی، ماست و سیر نیز صرف کرد.
تفاوت آبگوشت کلمقمری با آبگوشتهای معمولی در استفاده از کلمقمری در آن است. کلمقمری باعث میشود که آبگوشت طعمی خاص و متفاوت داشته باشد که با ذائقه کسانی که غذاهای محلی را دوست دارند بسیار سازگار است. همچنین، وجود عدس در این آبگوشت باعث میشود که این غذا منبع خوبی از فیبر باشد.
۵- آبگوشت بادمجان و کشک
آبگوشت بادمجان و کشک، یکی از غذاهای سنتی و محلی استانهای همدان، لرستان، اصفهان، مرکزی و کرمانشاه است. این آبگوشت از گوشت، بادمجان، حبوبات، سبزیجات و کشک تهیه میشود و به دلیل وجود بادمجان و کشک در آن، طعمی خاص و متفاوت دارد.
برخلاف اغلب آبگوشتها که بیشتر در فصل زمستان طبخ و سرو میشوند آبگوشت بادمجان و کشک (دوغ) یک غذای خوشمزه با ترکیبات متنوع و مزههای مختلف است و در فصل گرما بهعنوان یک غذای خنککننده و لذیذ مورد توجه قرار میگیرد.
۶- آبگوشت فلفل همدانی
اگر به دنبال یک غذای لذیذ و گرم برای روزهای سرد زمستان هستید، آبگوشت فلفل را امتحان کنید. آبگوشت فلفل، یکی از آبگوشتهای سنتی و خوشمزه شهر همدان است که به دلیل طعم و عطر بینظیرش، طرفداران زیادی دارد.
آبگوشت فلفل همدانی، یکی از غذاهای سنتی و محلی استان همدان است. این آبگوشت از گوشت، نخود، فلفلسبز همدان، گوجهفرنگی، پیاز، سیر، سیبزمینی، زیره سبز، آبلیمو و زنجبیل تهیه میشود.
تفاوت آبگوشت فلفل همدانی با آبگوشتهای معمولی در استفاده از فلفلسبز همدان در آن است. فلفلسبز همدان باعث میشود که آبگوشت طعمی تند و خاص داشته باشد.
۷- آبگوشت دوغ دار
آبگوشت دوغ دار، آبگوشت دوگوله دودار یا آبگوشت کشک یکی از غذاهای سنتی و خوشمزه شهر اراک در استان مرکزی و استان لرستان است.
روش تهیه این دو آبگوشت شباهت زیادی به هم دارد؛ اما یکی از تفاوتهای اصلی آبگوشت دوغ دار در اراک و استان لرستان این است که برای تهیه آبگوشت دوغ دار اراک برخلاف آبگوشت دوغ دار لرستان از چغندر سفید استفاده میشود.
۸- آبگوشت زیره کرمانی
آبگوشت زیره از جمله انواع آبگوشتهای محبوب و سنتی ایران است که بهعنوان غذای محلی شهر کرمان شناخته میشود. این آبگوشت با استفاده از زیره مخصوص کرمان تهیه میشود که بسیار غذای خوشمزه و لذیذی است و با آبگوشتهای دیگر فرق دارد.
در این آبگوشت برخلاف سایر آبگوشتهای سنتی ایرانی نخود، لوبیا و سیبزمینی استفاده نمیشود و بهنوعی زیره مهمترین جزء این غذا است که برای بهبود نفخ و یبوست به این غذا اضافه میشود. این آبگوشت از گوشت، پیاز، سیر، زیره و ادویهجات تهیه میشود.
تاریخچه آبگوشت زیره به دوران صفویه بازمیگردد. در آن زمان، این آبگوشت بیشتر در میان مردمان ایل و عشایر کرمان تهیه میشد. آبگوشت زیره به دلیل طبع گرم و خشکی که دارد، برای تقویت بدن در فصلهای سرد سال بسیار مناسب است.
۹- آبگوشت بزقرمه کرمان
آبگوشت بز قرمه کرمان شباهتهای زیادی با آبگوشت بزباش دارد؛ اما بهطورکلی مواد اولیه استفاده شده و روش تهیه آن متفاوت است. آبگوشت بز قرمه کرمان یکی از انواع آبگوشتهای اصیل ایرانی است که طرفداران خاصی بهویژه بین مردم کرمان دارد.
با وجود اینکه آبگوشت بزباش غذای سنتی کرمان محسوب میشود؛ اما در شهرهای دیگر ایران نیز محبوبیت زیادی دارد.
۱۰- آبگوشت هویج
در شهر قم آبگوشت با مواد اولیه و روشی متفاوت تهیه میشود که با نام آبگوشت هویج شناخته میشود. آبگوشت هویج بهعنوان غذای پرطرفدار و لذیذ شهر قم محسوب میشود که روش پخت آسانی دارد.
آبگوشت هویج قمی علاوه بر طعم لذیذ، ارزش غذایی بالایی دارد و میتواند بهعنوان یک وعدهغذایی کامل در وعدههای ناهار یا شام مصرف شود. در این غذا، هویج باعث افزایش مقدار فیبر و ویتامینها در آبگوشت میشود و به آن رنگ و طعم منحصربهفردی میبخشد.
تفاوت آبگوشت هویج با آبگوشتهای معمولی در استفاده از هویج در آن است. هویج باعث میشود که آبگوشت طعمی شیرین و خاص داشته باشد.
۱۱- آبگوشت در زودپز
تهیه آبگوشت به زمان زیادی نیاز دارد. البته در بعضی از مواقع که فرصت کافی برای درستکردن آبگوشت با قابلمه را وجود ندارد، میتوان از گزینه دیگری کمک گرفت: آبگوشت در زودپز! آبگوشت در زودپز هم همانند آبگوشت در قابلمه معمولی لذیذ و جاافتاده میشود.
پختن آبگوشت به روش سنتی معمولاً چندین ساعت طول میکشد تا آبگوشت کاملاً جا بیفتد؛ اما این روش پخت سریعتر است و معمولاً آبگوشت در مدتزمان کمتر از یک ساعت آماده میشود.
۱۲- آبگوشت یزدی
آبگوشت یکی از اصیلترین غذاهای یزد است که معمولاً در منوی اکثر رستورانهای سنتی این شهر نیز وجود دارد. آبگوشت سنتی یزد به طرز خاصی طبخ میشود و برخلاف آبگوشتهایی که تابهحال خوردهاید مزه نسبتاً ترشی دارد.
در آبگوشت یزدی از آلو و لواشک استفاده میشود و طعم آن به طرز شگفتانگیزی خوشمزه است. اگر گذرتان به این شهر افتاد حتماً آبگوشت ترش یزدی را امتحان کنید و یا خودتان دستبهکار شوید و این غذا را در خانه آماده کنید.
۱۳- آبگوشت شیرازی یا یخنی نخود شیرازی
آبگوشت شیرازی یا یخنی، یکی از غذاهای سنتی و محبوب استان فارس است. این غذا از گوشت، نخود، لوبیا، سبزیجات معطر و ادویهجات تهیه میشود و به دلیل طعم و عطر خاص خود، طرفداران زیادی دارد. تاریخچه آبگوشت شیرازی به دوران صفویه بازمیگردد.
در آن زمان، این غذا بیشتر در میان مردمان عشایر فارس تهیه میشد. آبگوشت شیرازی به دلیل طبع گرم و خشکی که دارد، برای تقویت بدن در فصلهای سرد سال بسیار مناسب است.
۱۴- آبگوشت کشک لرستان
آبگوشت کشک لرستانی یک غذای خوشمزه و دلچسب برای خانوادهها در روزهای سرد زمستانی است. اگر اهل آبگوشت خوردن هستید حتماً این غذای خوشمزه را امتحان کنید.
یکی از بهترین نمونههای آبگوشت در فرهنگ ایران را میتوان به آبگوشت کشک لرستان نسبت داد. کشک و بادمجان، در این آبگوشت نقش مهمی را ایفا میکند و باعث خوشمزه شدن آبگوشت میشود.
۱۵- آبگوشت سنتی ۴ نفره
آبگوشت یا دیزی غذایی که متشکل از گوشت گوسفندی تازه به همراه دنبه و حبوباتی همچون نخود لوبیا و سیبزمینی و گوجهفرنگی است.
این غذای مقوی و پرکالری سابقه و محبوبیت زیادی در نزد خانوادههای ایرانی دارد و تقریبا به عنوان ناهار روز جمعه شناخته میشود.
۱۶- طرز تهیه یخنی لوبیا یا گوشت لوبیا اصفهان
یخنی لوبیا یکی از غذاهای سنتی و اصیل اصفهان است که با طعم و مزه بینظیری که دارد جزء غذاهای محبوب و مقوی ایرانی به شمار میرود. یخنی لوبیا که با نام خوراک گوشت و لوبیا نیز گفته میشود از غذاهای جذاب اصفهانی است که در گذشته از غذاهای پراستفاده بوده و معمولا به صورت کوبیده یا شکل غیر کوبیده شده با برنج سرو میشود.
در تهیه این غذا از لوبیا سیاه، پیاز رنده شده و گوشت چرخ کرده استفاده میشود که به عنوان یک غذای سنتی و خوشمزه اغلب در مناسبتها و جشنهای خاص درست میشود و میتواند یکی از وعدههای اصلی در یک وعده غذایی باشد.