راهنماتو- با آغاز روزهای گرم سال، کولر گازی به یکی از پرمصرفترین وسایل برقی خانه تبدیل میشود. در بسیاری از مناطق ایران، این وسیله ساعتهای طولانی در طول شبانهروز روشن است و سهم قابلتوجهی از مصرف برق خانوار را به خود اختصاص میدهد. به همین دلیل، افزایش مبلغ قبض برق در تابستان برای بسیاری از خانوادهها به یک دغدغه جدی تبدیل شده است.
به گزارش راهنماتو، اما برخلاف تصور رایج، دلیل بالا رفتن هزینه برق همیشه گرمای هوا یا قدیمی بودن کولر نیست. در بسیاری از موارد، نحوه استفاده نادرست از دستگاه باعث میشود کولر برای رسیدن به دمای دلخواه، انرژی بسیار بیشتری مصرف کند. انتخاب دمای نامناسب، روشن و خاموش کردن مداوم دستگاه، بیتوجهی به سرویس دورهای، باز گذاشتن درها و پنجرهها و نصب غیراصولی، تنها بخشی از اشتباهاتی هستند که میتوانند مصرف برق را به شکل محسوسی افزایش دهند.
بر اساس مطالعات انجامشده در حوزه بهرهوری انرژی، هرچه اختلاف دمای داخل خانه با دمای بیرون بیشتر باشد، کمپرسور کولر گازی مدت زمان بیشتری کار میکند و مصرف برق نیز افزایش مییابد. از سوی دیگر، فیلترهای کثیف، کندانسور آلوده یا کمبود گاز مبرد باعث کاهش راندمان سیستم شده و فشار بیشتری به موتور وارد میکنند.
در این مقاله، با استناد به توصیههای متخصصان تهویه مطبوع و اصول بهرهوری انرژی، مهمترین اشتباهات رایج در استفاده از کولر گازی را بررسی میکنیم و توضیح میدهیم چگونه میتوان بدون کاهش آسایش، مصرف برق را مدیریت کرد.
کولر گازی چگونه برق مصرف میکند؟
برای درک علت افزایش مصرف برق، ابتدا باید بدانیم بیشترین انرژی در کولر گازی کجا مصرف میشود.
اصلیترین مصرفکننده برق، کمپرسور است. کمپرسور وظیفه فشردهسازی گاز مبرد و انتقال گرما از داخل ساختمان به محیط بیرون را بر عهده دارد. هرچه کمپرسور مدت بیشتری روشن بماند یا دفعات روشن و خاموش شدن آن بیشتر شود، مصرف برق نیز افزایش خواهد یافت.
هدف اصلی کاهش مصرف انرژی، این نیست که کولر کمتر کار کند؛ بلکه باید شرایطی فراهم شود که دستگاه با کمترین فشار و بیشترین راندمان، دمای محیط را حفظ کند.
۱. تنظیم دمای بسیار پایین؛ یکی از پرهزینهترین اشتباهات
بسیاری از افراد تصور میکنند اگر دمای کولر را روی ۱۶ یا ۱۸ درجه سانتیگراد تنظیم کنند، خانه سریعتر خنک میشود. این تصور درست نیست.
کولر گازی با قدرت ثابتی کار میکند و کاهش عدد دما فقط باعث میشود کمپرسور مدت طولانیتری روشن بماند تا به آن دمای غیرضروری برسد. در نتیجه مصرف برق افزایش پیدا میکند، بدون آنکه سرعت خنک شدن به شکل محسوسی بیشتر شود.
متخصصان معمولاً دمای ۲۴ تا ۲۶ درجه سانتیگراد را برای بیشتر خانهها مناسب میدانند. این بازه تعادل خوبی میان آسایش حرارتی و مصرف انرژی ایجاد میکند.
۲. خاموش و روشن کردن مداوم کولر
یکی از رایجترین باورهای اشتباه این است که خاموش کردن مکرر کولر باعث صرفهجویی در برق میشود.
در واقع، هر بار روشن شدن کمپرسور با یک جریان راهاندازی نسبتاً بالا همراه است. اگر دستگاه در فواصل کوتاه مرتب خاموش و روشن شود، علاوه بر افزایش استهلاک کمپرسور، مصرف انرژی نیز بیشتر میشود.
اگر تنها برای مدت کوتاهی از خانه خارج میشوید، معمولاً بهتر است دمای تنظیمی را چند درجه افزایش دهید یا از حالت Eco یا Sleep استفاده کنید، نه اینکه دستگاه را مرتب خاموش و روشن کنید.
۳. تمیز نکردن فیلترهای هوا
فیلترهای کولر وظیفه جذب گردوغبار، پرز و ذرات معلق را بر عهده دارند. با گذشت زمان، این فیلترها مسدود میشوند و جریان هوا کاهش مییابد.
وقتی هوا بهسختی از فیلتر عبور میکند، کولر برای رسیدن به دمای مطلوب باید مدت بیشتری کار کند و این یعنی افزایش مصرف برق.
در فصل استفاده مداوم، بهتر است فیلترها تقریباً هر دو تا چهار هفته یکبار بررسی و در صورت نیاز شسته یا تمیز شوند. در خانههایی که حیوان خانگی یا گردوغبار بیشتری وجود دارد، ممکن است این کار با فاصله زمانی کوتاهتری لازم باشد.
۴. سرویس نکردن کندانسور و پنل خارجی
بسیاری از کاربران فقط پنل داخلی را تمیز میکنند، در حالی که کندانسور بیرونی نیز نقش بسیار مهمی در راندمان دستگاه دارد.
اگر پرههای کندانسور با گردوغبار، برگ درختان یا آلودگی پوشیده شوند، انتقال گرما به محیط بیرون دشوارتر میشود. در نتیجه کمپرسور زمان بیشتری کار میکند و برق بیشتری مصرف خواهد شد.
سرویس سالانه کولر، شستوشوی اصولی کندانسور و بررسی سلامت فن میتواند به حفظ راندمان دستگاه کمک کند.
۵. انتخاب ظرفیت نامناسب کولر
گاهی مشکل از نحوه استفاده نیست، بلکه از انتخاب اشتباه دستگاه آغاز میشود.
کولری که ظرفیت آن کمتر از نیاز فضا باشد، تقریباً بدون توقف کار میکند تا دمای محیط را کاهش دهد. از سوی دیگر، کولر بیش از حد بزرگ نیز بهسرعت خاموش و روشن میشود و علاوه بر مصرف انرژی، رطوبت محیط را بهخوبی کنترل نمیکند.
ظرفیت مناسب کولر باید با توجه به متراژ، ارتفاع سقف، میزان تابش خورشید، تعداد پنجرهها، تعداد افراد حاضر در فضا و شرایط اقلیمی انتخاب شود.
۶. باز گذاشتن درها و پنجرهها
یکی از سادهترین اما رایجترین اشتباهات، ورود مداوم هوای گرم به فضای داخلی است.
هر بار که در یا پنجره باز میشود، بخشی از هوای خنک خارج و هوای گرم وارد خانه میشود. در نتیجه کولر باید دوباره برای کاهش دمای محیط کار کند.
بستن کامل پنجرهها، استفاده از درزگیر و پردههای ضخیم میتواند بار سرمایشی ساختمان را کاهش دهد.
۷. نادیده گرفتن نور مستقیم خورشید
تابش مستقیم خورشید از پنجرهها یکی از عوامل مهم افزایش دمای داخل ساختمان است.
اگر در ساعات گرم روز پردهها کنار باشند، انرژی خورشیدی وارد خانه شده و کولر باید گرمای بیشتری را دفع کند.
استفاده از پردههای ضخیم، پردههای بازتابدهنده نور یا شیشههای دوجداره میتواند تأثیر قابلتوجهی بر کاهش مصرف برق داشته باشد.
۸. استفاده نکردن از حالتهای هوشمند دستگاه
بسیاری از کولرهای گازی جدید دارای حالتهایی مانند Eco، Sleep و Timer هستند، اما کاربران از آنها استفاده نمیکنند.
حالت Eco عملکرد کمپرسور را بهینه میکند، حالت Sleep در طول شب بهتدریج دمای تنظیمی را افزایش میدهد تا هم خواب راحتتری فراهم شود و هم برق کمتری مصرف شود. استفاده از تایمر نیز از روشن ماندن بیدلیل دستگاه جلوگیری میکند.
۹. بیتوجهی به عایقبندی خانه
حتی بهترین کولر گازی نیز در خانهای که عایق مناسبی ندارد، مجبور است بیشتر کار کند.
درزهای اطراف پنجره، درها، کانالهای عبور لولهها و سقفهای بدون عایق باعث خروج هوای خنک و ورود گرمای بیرون میشوند.
بهبود عایقبندی ساختمان یکی از مؤثرترین راهکارها برای کاهش مصرف برق در تابستان است.
۱۰. قرار دادن وسایل گرمازا کنار ترموستات
اگر تلویزیون، چراغهای پرمصرف یا وسایل آشپزخانه در نزدیکی ترموستات باشند، ترموستات دمای محیط را بیشتر از مقدار واقعی تشخیص میدهد.
در نتیجه کولر مدت بیشتری روشن میماند و انرژی بیشتری مصرف میکند.
۱۱. بیتوجهی به نشتی یا کمبود گاز مبرد
کمبود گاز مبرد یکی از مشکلاتی است که گاهی به اشتباه با «تمام شدن گاز کولر» شناخته میشود. در شرایط عادی، گاز مبرد مصرف نمیشود و کاهش آن معمولاً نشانه وجود نشتی در سیستم است.
اگر دستگاه با وجود کارکرد طولانی، بهخوبی خنک نمیکند یا لولهها یخ میزنند، لازم است توسط تکنسین بررسی شود. کار کردن کولر با مبرد ناکافی علاوه بر افزایش مصرف برق، میتواند به کمپرسور آسیب برساند.
۱۲. استفاده از کولر در کنار منابع تولید گرما
روشن بودن همزمان فر، اجاق گاز، اتو، خشککن لباس یا سایر وسایل گرمازا در ساعات اوج گرما، بار سرمایشی خانه را افزایش میدهد.
بهتر است تا حد امکان پختوپزهای طولانی، اتوکشی یا استفاده از وسایل پرحرارت را به ساعات خنکتر روز موکول کنید.
